|
S’arcu de Ulisse
“S’arma in manos a mie la ponide!”
(Càntigu XXI – Ott. 38-60)
Samunadas sas manos, tottu in una,
pro Apollo sas tatzas altzesin tottu
cun sas uras d’aer mezus fortuna.
Tando s’Eroe, ottora in abbolottu,
nde tentesit ancora un’ateruna
faghìndelis pur’isse cust’atzottu:
-Non bos deghet, nobìles Pretendentes,
d’essere in die nódida imprudentes!-
A crasa rimandàdela sa proa
e Apollo pius non l’offendide.
E si bos andat posca cosa noa
s’arma in manos a mie la ponide,
pro chi tente ‘eo puru e permittide
chi connosca s’est bia o ch’est in coa
sa fortza lionina d’una ‘ia,
cando d’affannos non nde connoschia!-
S’infiamesin tottu a sa proposta
timinde chi b’esserat resessidu;
e minettosa Antino sa risposta
li torresit narende:-Imbecillidu!
Già bi cheret abberu fàccia tosta:
mànigas, buffas e prus attrividu
diventas a donz’ora! O maccu sese
o su ‘inu ti leat conca e pese!
A Centàuro puru Euritzione
mala bùglia su ‘inu li fattesit
cand’a sas nuntas de Pirito andesit
e faghinde, imbreagu, confusione
sos eres Lapites offendesit.
Perdìda onzi supportassione
cuddos a fortza a fora lu trazesin
e orijas e nasu li mutzesin!
Lapites e Cantàuros in gherra
benzesin pro su fattu, longa e dura,
ma nd’’essesit perdente, in disaura,
chie at cherfìdu tanta cuntierra.
Gai toccat a tie un’isventura
si faeddas ancora! A sa terra
d’Echeto ti ch’imbarco, cre’ a mie,
e biu non nde torras da’ inie!-
«Antino, -nesit tando s’Itacesa-
no est giustu chi cun motivos lanzos
de fizu meu offendas sos istranzos!
Forsi de m’isposare sa pretesa
cres chi tenzat si sùperat s’impresa?
No, non b’isperat in tales balanzos!
Ne lu devides bois suspettare
e non bos deghet a nde dubitare!
Ma cuddu lestru:-No,dulche Reina!
Demis aer perdìdu sos cherveddos
sol’a pensare sìmile faina!
Ma de sos Gregos sos malos faeddos
b’at de timire! “Bella raighina!
-an a narrer de nois- Che piseddos
dèbiles fini e bonos a niente
si bìnchidos los at unu petzente!-
«Si d’aer nomen bonu tenes brama
-li nesit Penelòpe- no est gai
chi ti ‘alanzas tue eterna fama!
De nos pònnere lassa in arguai
e ne inoghe o aterue mai
sestes in domo anzena mala trama!
Ca chie in vida male si cumportat
nomea mala a mortu si che portat!
Paret s’istranzu omìne de valore,
fortzudu e de bonu naschimentu.
S’arcu li dade pro ch’istet cuntentu,
e si nd’esserat isse ‘inchidore
lu ‘esto e caltzo a nou in su momentu.
Cun un’ispada ‘e li fagher onore
e una lantza posca tenzo in mente
e de lu dispidire prontamente.»
«A mie toccat sa detzisione!
-Telémacu isclamesit- Ne intesas
d’àteros poden essere sas pretesas
in s’Elide o in s’ìtaca regione!
Dae chie timire devo offesas
si li dera sa suddisfassione?
Cun sas féminas, mama, ti retira
e ch’est mannu su fizu, a boltas, mira! »
Chen’alenu, cun coro affliggidu,
a sas istàntzias suas che pighesit
Penèlope in piantu e si corchesit,
su lùmene invochende ‘e su maridu,
fintz’a cando, a sulenu, aggradessidu
unu sonnu Minerva li mandesit.
Arcu e fritzas in s’ora a Odisseu
che fit gittende detzisu Eumeu.
«Vile porcarzu, -nesin tott’umpare
in su l’’ider cun s’arcu sos Amantes-
a chie s’arma cheres cunsignare?
Si s’Olimpu nos dat fortzas bastantes
sos ch’allevesti canes abbundantes
t’ana sas carres a ischirriolare!»
Timinde su pastore sos fulanos
s’arcu lassesit ruer dae manos!
|
«Regóglilu!
–istuppesit duramente
de Ulisse su fizu- Non ti lese
timòria de nudda. Inoghe sese
a sos cumandos mios solamente!
Custu ti naro ebbia, e si non crese
ti pisto addaenanti a custa zente!
Gai mi pottan sas fortzas bastare
a che poder a issos ‘spentumare»
Riesin tottu ‘e s’ira e su giovànu
Ma Eumeu lesit s’arcu ancora
gighindechelu a s’ìtacu sovranu.
Depustis, impressadu, ‘esseit fora
nende a Euriclea pianu-pianu:
-Cumandat Telemàcu tott’in s’ora
sas antzillas de tenner inserradas
in sas istàntzias, a giannas frisciadas!
Donzi ‘essire lis det esser brivu;
chi tribàglien solu ista attenta,
ne chi paren orijas puru tenta
curiosas pro pérunu motivu!-
Nesit; e sa fémina cuntenta
frisciesit, cun fàghere istintivu,
onzi gianna, e a dòppia passada,
sa teracchia teninde abbandada.
Imperistantu Filétziu a s’accua
che fit bessidu a fora pro attender
a cantu fit detzisu in parte sua.
De las serrare sas giannas e prender
non s’olvidesit isse e gai render
vana pro sos Amantes donzi fua!
E s’ingàrrigu giuttu a cumprimentu
ch’intresit, prontu a su cumbattimentu.
Peritziende s’arcu s’Itacesu
fit in s’ora cun rara cumpetèntzia,
solu timinde chi, pro s’ausèntzia,
non l’aeren sas tàrulas offesu.
Nesin Cuddos tra issos:-Ben’intesu
nos siat! D’arcos tenet iscièntzia!
O pretzisu nd’at isse calicunu
o pensat gai ‘e si nde fagher unu!-
E àteros ancora cun gramore:
-Li pottat onzi gana resessire
cantu nd‘essit da’ cue ‘inchidore!-
Ma Ulisse, detzisu a non faddire,
mujesit s’arcu approbe pro ischire
si fit àrridu o no, che sonadore
chi sa chiterra s’accordat a parte
cando sonare la cheret cun arte.
Su nérviu pustis cun fortzuda manu
tiresit forte, pro si sintzerare
si serviat ancora, e piulare
faghìndelu che rùndine a manzanu!
Tremesin tottu! E Zeus soberanu
dae Susu pensesit de tronare!
Tando s’Eroe, prenu ‘e cuntentesa,
lesit sa fritza da’ subra sa mesa.
Su puntu medianu si chirchesit
de su nérviu e, restende setzìdu,
lende sa mìria, insegus lu tiresit.
S’arcu, che cand’esserat addultzidu,
a pettus a dovere si ch’andesit
e cando valutesit arrividu
su momentu ‘e tentare su bersàgliu
ch’imbolesit sa fritza, chen’isbàgliu!
Muidende che bentu, eretta-eretta,
de sas bistrales sos dóighi aneddos
infilesit sa nóbile saetta!
Nesit tando:-Rodados che burteddos
fini, o Telemàcu, sos faeddos
indignos de issara e sa minetta!
Offesas e affeos tantu viles
fagher non mi devian sos Nobìles!
Forte ancora est su bratzu e sa mente
ischida e pronta, mancari in suffratta!
E a ojos de totta custa zente
disonore non creo chi ti fatta!
Ma su sole calende est in ponente
e cosa diat esser prus adatta
sa chena de lis fagher approntare
e chi sonet sa cetra ‘e cumandare!-
Nende gai chi fit lómópida
s’ora
l’avvisesit, faghìndeli s’ojittu.
Lestru s’ispada e una lanza ancora
lesit tando su fruttu beneittu,
resinnadu a nde fagher bon’impittu
contr’a s’infame truma traittora!
E maestosu in s’armamentu nou
s’affianzesit a su babbu sou! |