Per cercare una parola:
*Clicca su Modifica *Clicca su Trova *Scrivi la parola desiderata
|
ITALIANO - SARDO
s S S/2 (sci-sf) |
D U L S
DIZIONARIO UNIVERSALE
|
|
sci sm.
[ski,
ski, esquí, Schi]
iscì (L), iscì, issì (N), sci (CSG) scia sf.
[wake,
sillage, estela (del barco), Kielwasser]
sulcu m., tratta (lat.
TRACTA), istiga (lat. VESTIGARE
o crs. bistiga), iscia (L),
sia, sinza, tratta, iscia (N), scia, àndara, trastìggiu m.
(cat. trasteig) (C), scia, tràccia (SG) sciabecco sm.
mar. [xebec,
chebec, jabeque, Frachtschiff]
bastimentu (a tres àrvures) (L), bastimentu (N), sciabeccu, bastimentu
(C), basthimentu (S), bastimentu (G) sciabica sf.
mar. [trawl,
chalut, traína, Schleppnetz]
sciàbica (LN), sciàbiga, sciàiga, sciaigottu m. (C), sciàbigga
(S), sciàbica, sciàbbigga (Cs)
(G) // Tottu sa notti is isciabigheris sciabighendi (C) “Per
tutta la notte i pescatori con la s. pescavano a strascico “; ciùcciu
m. (S)“legaccio usato per chiudere la s.”; isciabighellu
m., sciabigghellu m. (S) “s.
usata per la pesca dal litorale” sciabola sf.
[sabre,
sabre, sable, Säbel]
isciàbula (L), issàbula (N), sciàbula (C), isciàbura, sciàbura (S),
sciàbula (G) sciabolare vt.
[to
sabre, sabrer, sablear, mit dem Säbel verwunden]
isciabulare (L), issabulare (N), arroppai de ciattu cun sa sciàbula,
sciabulai (C), isciaburà, sciaburà (S), sciabulà (G) sciabolata sf.
[sabre-cut,
coup de sabre, sablazo, Säbelhieb]
isciabulada (L), issabulada (N), sciabulada (C), isciaburadda, sciaburadda
(S), sciabulata (G) sciabolatore sm.
[sabreur,
sabreur, sableador, Säbelfechter]
isciabuladore (L), issabuladore (N), sciabuladori (C), isciaburadori,
sciaburadori (S), sciabuladori (G) sciabordare vt.
vi. [to
stir, secouer, chapotear, umrühren]
riscialare, isgiuccare (L), assuccare, abbattare (N), sciampullai,
sciampulai (C), isciucchittà, isciarià, isgiuccurà (S), sciuccà (G) sciabordio sm.
[washing,
clapotage, chapoteo, fortgesetztes Schütteln]
riscialu, riscialadura f.,
isgiuccamentu (L), assuccadura f.,
abbattadura f. (N), sciampullu, sciampullamentu (C), isciucchittaddura f.
(S), sciucca-sciucca, sciuccamentu (G) sciaccò sm.
(copricapo militare ungherese) [kepi,
képi, quepis, Kappi]
chepì sciacquamento
sm.
[rinse,
rinçage, enjuague, Spülung]
isgiuccamentu (L), assuccada f., labada f. (N),
sciacuamentu (C), isciuccamentu, risciaradda f. (S), sciuccamentu, sciuccu (G) sciacquare vt.
[to
rinse, rincer, enjuaguar, spülen]
isgiuccare, ijuccare, isciuccare, ingiuccare, isgioriare, ijoriare,
iscioriare (it. ant. sciorare)
isciambeddare, iscioppulare (L), assuccare, assucchiare, issuccare,
issudriare, bumbulicare, assudriare, isciudriare (N), sciacuai, isciacuai,
sciacculai, sciumbullai cun àcua paulai, sciampugiai (C), isciuccà,
risciarà (S), sciuccà, isciuccà, sciaccà, sciucculà, sciucchittà,
riscialà, bucciddà (s. la bocca) (G)
// isciucchittare (L) sciaccul(l)ittai (C) “s. leggermente”; mussare (L) “s. le botti”; Una manu cun s’àtera sciacuant sa facci (prov.-C)
“Una mano con l’altra sciacquano
la faccia” sciacquata sf.
[rinse,
rinçage, enjuague, Spülen]
isgiuccada, ijuccada, isciuccada, isciucchittada, isciucconzu m., ijoriada
(L), assuccada, assucchiata, isciudriada, issudriada (N), sciacuada,
sciacculada, sciumbullada (C), isciuccadda, risciaradda (S), sciuccata,
isciuccata, sciaccata, sciucculata, sciucchittata, riscialata, bucciddata
(G) sciacquato pp.
agg. [rinsed,
rincé, enjuaguado, gewaschen]
isgiuccadu, ijuccadu, isciuccadu, ijoriadu, iscioriadu (L), assuccau,
issudriau, isciudriau, bumbulicau (N), sciacuau, sciacculau, sciumbullau
(C), isciuccaddu, risciaraddu (S), sciuccatu, isciuccatu, sciaccatu,
sciucculatu, sciucchittatu, riscialatu, bucciddatu (G) sciacquatore sm.
[rinser,
rinceur, enjuaguador, Spüler]
isgiuccadore, ijuccadore, isciuccadore, ijoriadore (L), assuccadore,
issudriadore, isciudriadore (N), sciacuadori, sciacculadori,
sciumbulladori (C), isciuccadori, risciaradori (S), sciuccadori,
isciuccadori, sciucculadori, sciaccadori, sciucchittadori, riscialadori
(G) sciacquatura sf.
[rinsing,
rinçage, enjuaguadura, Spülung]
isgiuccadura, ijuccadura, isciuccadura, ijoriadura, iscioriadura,
sabunadura (L), assuccadura, assucchiatura, issuccadura, isciudriadura,
issudriadura (N), sciacuadura, sciacculadura, sciumbulladura (C),
isciuccaddura, risciaraddura (S), sciuccatura, isciuccatura, sciaccatura,
sciucculatura, sciucchittatura, riscialatura (G) sciacquio sm.
[rinsing,
clapotage, enjuague, Spülung]
isgiuccamentu, ijuccamentu, isciuccamentu, isciùcculu, ijoriamentu, ijóriu,
isgióriu, iscioriamentu, isciambeddu (L), assucconzu, issudriadura f.,
isciudriadura f., bumbulicada f.,
bumbuliconzu (N), sciacueddu, sciacuamentu, sciacculamentu,
(C), isciuccaddura f., risciaraddura f. (S),
sciuccamentu, sciuccu, sciucca-sciucca, sciucchittamentu, sciucculamentu
(G) sciaguattare vt.
vi. [to
dabble, agiter, enjuagar, schütteln]
ijuccare, ijoriare, assuccare (L), assuccare, abbattare (N), sciampulai,
sciampullai, sciampuinai, sciampullinai, strampulgiai, sciacculai (C),
isciucchittà (S), sciucculà, sciucchittà (G) sciagura sf.
[misfortune,
malheur, desdicha, Unfall]
disaura (probm. sardz. dell’it.),
ijaura, isaura, disdìccia (sp. desdicha), disgràscia, istrossa (cat. destrossa), istrossada (L), sagura, isagura, dirgràssia,
istrasura, dirditza, disàriu m. ( (N), destrossa, destrossu m.
(sp. destrozo), isciaccu m., sciaccu m.
(sp. achaque), disgràtzia, disdìccia (C), disaura, digràzia (S),
sciaura, aura, disaura, disdìccia, disciarra, disvintura (G) // schùzzura
(S) “s. che si abbatte sui campi coltivati a causa delle invasioni
dei parassiti” sciaguratamente avv.
[unluckily,
malheureusement, desdichadamente, unglücklicherweise]
disdicciadamente, digrasciadamente (L), dirditzadamente, dirgrassiadamente
(N), disdicciadamenti, disgratziadamenti (C), digraziaddamenti,
disauraddamenti (S), disdicciatamenti, sciauratamenti (G) sciagurato agg.
[unlucky,
malheureux, desdichado, unglücklich]
disgrasciadu, disauradu, disdicciadu, malassortadu, metzanu (L), isagurau,
dirgrassiau, dirditzau, metzanu (N), disdicciau, disgratziau, destrossau
(C), disauraddu, digraziaddu, diffurthunaddu, marésiggu (S), sciauratu,
disdicciatu, disvinturatu, malassultatu, malavvinturatu (G) scialacquamento sm.
[squandering,
gaspillage, derroche, Vergeudung]
dissipamentu, dissipu, isperdisciamentu, dispéndiu (sp. dispendio), burrùsciu, burrusciada f., -adura f., isburruscida
f., isburruscimentu (L), dissipu, isperdissiadura f., isperdidura f.,
zocottu (N), sperdìtziu, sperditziamentu (C), ippardhiziamentu (S),
spaldiziamentu, spaldìziu, sciala f.
(G) scialacquare vt.
[to
squander, gaspiller, derrochar, vergeuden]
dissipare (=it.), isperdisciare (sp.
desperdiciar), burrusciare, isburrusciare, isburruscire (sardz.
dell’it. sfrusciare), isbaire (cat.
esbair, esvair), isbaidare, istravuzare, dispendiare (L), dissipare,
isperdissiare, zocottare (N), sperditziai, spedritziai, scialai,
sciaccottai, galliggiai (cat. gallejar), ingastai (sp.
gastar), sparafiai, stripassai (C), ippardhizià (S), spaldizià,
scialà, scurnucchjà, scurnunchjà,
scurronchjà (Lm) (G) scialacquato pp.
agg. [squandered,
gaspillé, derrochado, vergeudet]
dissipadu, isperdisciadu, burrusciadu, isburrusciadu, isburruscidu,
isbaidu, dispendiadu (L), dissipau, isperdissiau, zocottau (N),
sperditziau, scialau, gallggiau, ingastau (C), ippardhiziaddu (S),
spaldiziatu, scialatu, sciusciaddu (Cs) (G) scialacquatore sm.
[squanderer,
gaspilleur, derrochador, Vergeuder]
dissipadore, isperdisciadore, isbaidore, burrusciadore burruscieri, (L),
dissipadore, isperdissiadore, zocottadore (N), sperditziadori, scialadori,
straggioni (genov. straggion),
scialaccueri, spagacceri (C), ippardhiziadori (S), spaldiziadori, scialoni,
sciampignoni (G) scialacquone sm.
[squanderer,
gaspilleur, despilfarrador, Verschwender]
dissipadore, isperdisciadore, burruscione (L), dissipadore, ispedissiadore,
zocotteri (N), sperditziadori, spedritziau, sperdicciau, sperdiccieri,
sperdissiau, sperditziau, straggioni (genov.
straggion), spendidori (C), ippardhiziadori (S), spaldiziadori,
scialoni, sciampignoni (G) scialamento sm.
[waste,
gaspillage, despilfarro, Prassen]
iscialamentu, dissipu, isperdìtziu, isperdìssiu, disperdìssiu (sp.
desperdicio) (L), issalu, dissipu, isperdissiadura f.
(N), scialu, sperdìtziu, sprabaxu (C), ippardhiziamentu,
ippardhiziaddura f. (S),
scialamentu, sciala f., spaldìziu
(G) scialappa sf.
bot. (Ipomea purga) [jalap,
jalap, jalapa, Jalape]
campaneddas pl. (L), issalappa,
iscamonea (N), campaneddas rampicantis pl.,
bongiornus m. pl. (C),
campaneddi pl. (SG) scialare
vi. [to
squander money, gaspiller, banquetear, prassen]
iscialare, dissipare (= it.),
isperdisciare (sp. desperdiciar),
dispendiare (sp. dispendio),
isbarrittare (L), issalare, issalissiare, dissipare, isperdissiare (N),
scialai, iscialai, sperditziai (C), ippardhizià (S), scialà, spaldizià,
sfrucià, isfrucià (G) // ibbaidori (S) “scialatore” scialbare vt.
[to
plaster, crépir, revocar, entfärben]
incalchinare, intunigare, impalittare (L), incarchinare, arrebussare (cat.
arrebosar), isarbulire (N), imbarchinai, impalittai, arrebussai (C),
intonaggà, imparittà (S), incalcinà, intunacà (G) scialbatura sf.
[plastering,
crépissage, revoque, Entfärbung]
incalchinadura, intunigadura (L), arrebussonzu m.,
incarchinadura (N), imbarchinadura, impalittadura, arrebussadura (C),
intonaggaddura, imparittaddura (S), incalcinatura, intonacatura (G) scialbo agg.
[pale,
pâle, descolorido, blass]
iscoloridu, incalchinadu, imbarchinadu, isabidoriadu, isbambiadu,
faccincheradu (L), iscoloriu, barbuliscu, isarboliu, isarbuliu (N),
scalaxiu, iscalaxiu, suspiu, scoloriu (C), ischururiddu, ibbàsgiu,
ibbasgiuraddu, ippisciurittaddu (S), smoltu, sculuritu, incalcinatu (G) //
barbuliscas grobes d’accunortu (N - F. Satta) “s.
cantilene di cordoglio” scialle sm.
[shawl,
châle, chal, Schal]
isciallu, issallu (L), issallu, issàlliu, tuppone (s.
nero usato nelle circostanze luttuose), pannutzu (s.
da testa del costume femminile) (N), sciallu, gueffa f.
(piem. guefa) (C), isciallu, sciallu (S), sciallu, scialdu, sciallinu,
fisciù (G) // isciallinu, isciallittu (L), isciallinu (S) “sciallino”;
tubè (L), tubea f. (N) “lana rasata del Tibet usata per gli
s.”; issallare (N) “avvolgersi nello s.”; s’attuppare
(N) “coprirsi il volto con lo s.
in segno di lutto”; scialla f.
(C) “grande fazzoletto di
mussolina, che serve anche da s.”; spaddera f.
(G) “s. che si mette sulle
spalle” scialo sm.
[waste,
gaspillage, rumbo, Prassen]
iscialu, isciala f., iscialada f., iscialina f.,
isciaru, insalu, insala f., isperdìssiu (sp.
desperdizio), dissipu, sarau (cat.
sarau; sp. sarao), isbarrittu, dispéndiu (sp. dispendio) (L), issalu, issalìssiu, dissipu, isperdissiadura f.
(N), scialu, sciala f., scialla f., isciala f., iscialada f., scialada f.,
ingastu, isciaroru, sperdìtziu (C), ipprecu, ippardhiziamentu (S),
scialu, sciala f., istruvu, sfròciu,
isfròciu (G) // scialu grogu (C) “uno
s. grandissimo” scialone sm.
[squanderer,
gaspilleur, manirroto, Verschwender]
dissipadore, isperdisciadore, iscialadore, isbarrittadore (L), issalone,
dissipadore, isperdissiadore, rebotteri (N), sperditziadori, scialaccueri,
straggioni (genov. straggion) (C),
ippardhiziadori, ippreconi (S), spaldiziadori, scialoni, sciampignoni,
sfruciadori (G) scialorrea sf.
med. [salivation,
scialorrhée, tialismo, Speichelfluss]
baa, bae, baba (lat. *BABA),
rispia, saliatzu m. (sp. salivazo)
(L), baba, bàbula, babusina (N), bàula, baulada, saliada (C), baba, baùggina,
abbaùggina (S), baa, baùgghjna (G) scialuppa sf.
[shallop,
chaloupe, chalupa, Schaluppe]
iscialuppa, barchitta (L), issaluppa, barchitta (N), barchitta, scialuppa
(C), barcha di saivvamentu (S), balca di boldu (G) sciamannare vt.
(sgualcire) [to
spoil, chiffonner, desasear, zerknittern]
iscussiminzare, aggruncire, increbuccire, atzumulare (L), iscumentare,
iscussiminzare, affrunzeddare, appistichizonare, irbardellare (N),
acciarollai, sgangaliai, sciamballai, allosingiai, affrangillonai (C),
ischumpiglià, ischuscimignà, ammuzzurrà (S), scunciminnà, ingruciuppì,
manciulà, malciauddì (G) sciamannato pp.
agg. [slovenly,
chiffonné, desordenado, zerknittert]
iscussiminzadu, aggruncidu, increbuccidu, atzumuladu, maledrattu (L),
iscumentau, iscussiminzau, affrunzeddau, appistichizonau, irbardellau (N),
acciarollau, sgangaliau, sciamballau, allosingiau,
affrangillonau, drollu (cat.
drol) (C), ischumpigliaddu, ischuscimignaddu, ammuzzurraddu (S),
scunciminnatu, ingruciuppitu, manciulatu, malciaudditu (G) //
illora-illora (a s’) (L) “alla sciamannata” sciamare vi.
[to
swarm, essaimer, enjambrar, ausschwärmen]
puzonare (de sas abes), ispuzonare, iscussurare, ischissurare (L),
iscussurare, ischissurare, ispuzonare, attrummare (N), scussurai,
ischissurai, schissurai, dettai, ghettai, gettai (C), burà d’abi (S),
spuciunà (G) // sos casiddos sun ispuzonende (L) “gli
alveari sciamano”; iscussurada f. (N) “sciamatura”
sciame sm.
[swarm,
essaim, jabardo, Schwarm]
puzone de abes, ischisciura f., iscussura f. (lat. *EXCURSURA), isaliada f.
(L), abearzu, puzone de apes, iscussura f.,
iscusura f., ischissura f., trumma
de apes f., abiàrgiu (lat.
APIARIUM), tróvulu, mùmulu (N), scussura f.,
iscussura f.,, schissura f.,
scosciura f., scursura f., scussua f. sciumada f.,
masèntzia f., mumulloni de abis
(C), boru d’abi, trumadda d’abi (di pèsciu) f.,
ràggia di vèippi (d’abi) f., sciam(m)u (S), bolu d’api,
bolu d’abbi, iscialmu, pucioni
d’abbi, sciarmu (Lm)
(G) // un’isaliada de fizos (L) “uno
s. di figli”; una sciumada de pipius (C) “uno s. di ragazzini” ; sciummadda f. (S) “s.
di pesci”; (G); marmégghjula f. (Lm)
(G) “s. di pesci
minuti”; sciancare vt.
vi. [to
become lame, déhancher, derrengar, hüftlahm machen]
iscummarare, isancare (lat. EXANCARE),
ijancare, ijancanare, iscumbessare, iscumbesciare, iscosciminzare (L),
isancare, isarchilare, iscumbessare (N), sciancai, struppiai, scumbessai
(C), isciancà, sciancà, isciumpià (S), sciancà, scummarà, scarruccà,
dirrinà (G) sciancato pp.
agg. [lame,
déhanché, derrengado, hüftlahm]
iscummaradu, isancadu, ijancadu, irjangadu, iscosciminzadu, malancheddu,
iscumbessadu, iscumbesciadu, ciancanu, tzincanu, illattonadu (L), isancau,
isarchilau, bisancau, bisancu, tzancarru (N), sciancau, struppiau, tzoppu,
illuttonau (C), isciancaddu, sciancaddu, isciumpiaddu (S), sciancatu, sciancaddu
(Cs), sciancu, scummaratu, scarruccatu, dirrinatu, zàncanu,
carrucchedda f. (G) // cianchi-cianchi (L) “sciancatamente”;
andai scianca-scianca (C) “arrancare” sciapido agg.
[insipid,
insipide, soso, salzlos]
ijàbidu, isàbidu, isaboradu, bambu (it. ant. bambo), bambighinu, bambale, pintuleddu (L), issàpidu,
bambu, bambioccu, issoccu (N), sciàpidu, isciàpidu, isciàpiru,
sciolloriau (C), isgiàbiddu, bambisgeddu, bambisginu, bambu (S), sciàpidu,
bambu, malsauritu (G) // pintuleddu (L) “anche:
pane azzimo”; pan’issocco (N) “pane
ritenuto s.” sciarada sf.
[charade,
charade, charada, Scharade]
sciarada (L), issarada (N), sciarada (C), isciaradda (S), sciaradda,
sciarata (G) sciare vi.
[to
ski, scier, ciar, Schi laufen]
isciare (L), issiare (N), sciai, isciai (C), scià (SG) sciarpa sf.
[scarf,
écharpe, faja, Schärpe]
ijepa, isciepa, iscerpa, isciarpa (L), issarpa, isserpa (N), sciarpa,
ciarpa, scerpa, cerpa (genov. o piem.
scerpa) (C), scèipa, scepa, scerpa, verinu m.
(S), scelpa, scialpa, imbògia (G) sciarra sf.
(rissa) [fight,
rixe, pelea, Rauferei]
briga (= it.), chertu m.(lat.
CERTARE), cuntierra (sp.
contienda + gherra), disputa (L), briga, reotta, cuntierra (N), certu m., briga, cuntienda (sp.
contienda) (C), brea, cuntierra (S), brea, rìscia, irrìscia (G) sciarrano sm.
itt. vds. serrano sciata sf.
[skiing,
shiée, carrera con esquíes, Schilauf]
isciada (L), issiada (N), sciada (C), sciadda (S), sciata (G) sciatalgia sf.
med. vds. sciàtica sciatica sf.
med. [sciatica,
sciatique, ciática, Ischias]
seàtiga, siàtiga (sp. ciátiga),
dolore de carrucca m. (L), siàtica (N), siàtiga (C), siàtigga,
seàtigga (S), siàttica (G) // martitza, frammitzu m.
(N) “s. dei bovini bradi”
sciatore sm.
[skier,
skieur, esquiador, Schiläufer]
isciadore (L), issiadore, isciatore (N), sciadori (CSG) sciattare vt.
[to
spoil, abîmer, desaliñar, platzen]
arruinare, guastare (L), guastare, malocrare, magunire, solobrare (N),
acciarollai, allosingiai (C), guasthà, ischussalthà, ischuscimignà (S),
gastà, malugrà, manciulà (G) sciatteria, -ezza sf.
[slovenliness,
débraillé, desaliño, Nachlässigkeit]
ruzura, istrascinadura (L), drollàmene m. (N), ciarollu m.,
acciarollu m., sgangàgliu m.,
sgangàliu m., drollèntzia (C), sciarabattumu m., isciumpesthumu m. (S),
ruzura, guffàgghjna (G) sciatto agg.
[slovenly,
débraillé, dealiñado, nachlässig]
istrascinu, iscussiminzadu, ijàbidu, isàbidu, manciscu, malechintu bambu
(it. ant. bambo) (L), drolle,
drollo, (cat. drol), drallosso,
dróllaru, addrolliu,
trasinzu, trisinzu, perdecartzones, perdemudandas, maletrattu,
malattrossau, attolondrau (N), acciarollau, malattrocciau, sbaldasciau,
sgangaliau, sgangagliau (sp.
descangallado), scancioffau, pantoxu, drollu (C), sciarabattaddu,
isciumpesthu, trasandaddu, trasgengu, trasgianu (S), pantòsgiu,
trampasginoni, ciavaccanu, sfraddasciatu, ciabattoni, spilulcitu, pindalucconu
(Lm) (G) sciattone sm.
[sloven,
souillon, perdulario, Schlamp]
istrascinu, ijàbidu (L), addrolliu, drolle (cat.
drol), ciarollau , ciarollu (N), tolondro, drollu (C), isciumpesthu
(S), trampasginoni, ciavaccanu (G) scibile sm.
[knowledge,
savoir, conocible, Wissen]
ischire, iscièntzia f. (L), sièntzia f., siènsia
f., duttrina f.,
sabidorju (N), sabiduria f.,
sciri (C), sabbé, sabiènzia f. (S),
sapé (G) sciccheria sf.
[chic,
élégance, elegancia, Schick]
galania (sp. galania), elegàntzia
(L), bellesa, elegàntzia (N), elegàntzia (C), eregànzia, arigànzia,
biddèzia (S), galania, galanura, biddesa (G) scientemente avv.
[consciously,
sciemment, a sabiendas, wissentlich]
ischéndelu, abbiduidu (L), ischìndelu (N), consciamenti (C), sabbéndiru
(S), sapéndilu (G) scientificamente avv.
[scientifically,
sceintifiquement, científicamente, wissenschaftlich]
iscientificamente (L), issentificamente (N), scientificamenti (C),
scientifiggamenti (S), scentificamenti (G) scientifico agg.
[scientific,
scientifique, científico, wissenschaftlich]
iscientìficu (L), issentìficu (N), scientìficu (C), scientìfiggu,
sientìfiggu (S), scentìficu (G) scienza sf.
[science,
science, ciencia, Wissenschaft]
iscièntzia, siènscia (L), sièntzia, issèntzia, issièntzia, siènsia
(N), scièntzia, scèntzia (C), isciènzia, sciènzia, siènzia (S), sciènzia,
scènzia, scèzia (G) // assiensciare (L) “muoversi assennatamente, mostrarsi savio” scienziato sm.
[scientist,
savant, sabio, Wissenschaftler]
iscientziadu, sientziadu (L), issentziadu (N), scientziau, scentziau (C),
scienziaddu, sienziaddu (S), scenziatu, scinziatu (G) scilinguagnolo sm.
anat. [frenum
of the tongue, filet de la langue, frenillo de la lengua, Zungenband]
filu de sa limba, pittu de sa limba, velu de sa limba, limbedda f.,
filettu (L), filu de sa limba, pittu, limbeddu (N), filu de sa lìngua,
pitzu, filettu de sa lìngua (C), firu di la linga (S), filettu, filu di
la linga, frinuzzu (G) // filettu (C) “anche:
funicella di canapa; cat. filet” scilinguare vi.
[to
stammer, bégayer, balbucear, stottern]
acchicchiare (cat. quac, quaca), èssere limbitentu (L), grarire, barbuliscare,
acchicchiare, imbabusinare (N), acchicchiai, spaparottai (C), allingarassi,
fabiddà linghidentu (S), taltaddà, intaltaddà, balbuzzà (G) scilinguato pp.
agg. [stammering,
bègue, balbuceado, stotternd]
limbitentu, limbichicche, limbitrócchinu, acchicchiadore (L),
limbichecche, acchicchiadore, limbidurche, gràriu (N), acchicchiadori,
tartamudu (C), allingaraddu, linghidentu (S), linghitentu, intaltaddatu,
barbottu (G) sciliva sf.
[spit,
salive, saliva, Speichel]
salia (lat. SALIVA) (L), saliba
(N), salia (C), sariba (S), salia (G) scilivata sf.
[lixiviation,
lessivage, colada, Auslaugung]
lisciada (lat. LIXIVA), bogada (cat.
bogada) (L), lissibada (N), lissiada, liscivada (C), lisciadda,
risciadda (S), lisciata, chisginata (G) scilla sf.
bot. (Scilla maritima) [squill,
scille, escila, Blaustern]
aspridda, aspidda, ispridda, arbidda, ampridda (lat.
SCILLA), chibudda marina, chibudda de cogas (L), aspidda, aspridda,
arbidda (N), arbidda, abridda, aschidda, scruidda, cibudda de mari,
cibudda marina, cibudda de coga, spidda, spridda, cibudda de margiani (C),
ziodda marina, ziodda canina (S), ciudda marina, ciudda canina (G) //
aspriddarzu m. (L), abriddedu m.,
arbiddedu m. (C) “terreno in cui cresce molta s.”; cipudda
canina (Lm); cipuddina (Lm) (G)“scilla
ondulata (Urginea undulata)”Bae a lìnghere aspridda!
(L) “Vai a quel paese!”;
castanzola (N) “bulbo della s.”;
aspidda minujedda (N), lillixeddu m.,
ciccirriu m. (C) “s. d’autunno o piccola; Scilla autumnalis” scillaro sm.
itt. (Scyllarus arctus)
cuccu (it. ant. cucco) (LN), sugàrgia
f., sugàggia f.,
pappacióccula, pappacócciula, cigala f.
(cat. cigala), cigaledda f. (C),
cuccu (SG) scimitarra sf.
[scimitar,
cimiterre, cimitarra, Krummsäbel]
tzimitarra (cat. sp. cimitarra) (L),
issimitarra (N), tzimitarra, scimitarra (C), zimiddarra (S), zimitarra (G) scimmia sf.
zool. (Simia species) [monkey,
singe, mono, Affe]
moninca, muninca, monicca (sp.
monica) (L), issìmmia, martinicca (volg.
it. Martino), mortinicca, monicca, mùnicca, municca (N), martinicca,
mantinicca, mantininca, matrinicca (C), muninca (S), municca, saragatu m.
(G) // issimile (lat. SIMIA) (N) “scimmiesco”; Sa
martinicca su chi biet fachet (prov.-N), La municca lu chi vidi faci (prov.-G)
“La s. fa quello che vede” scimmione sm.
accr. [big
monkey, gros singe, mono, grosser Affe]
monincone (L), issimmione, martiniccone (N), martinicconi, dulubbu (C),
muninconi (S), municconi (G) scimmiottare vt.
[to
ape, singer, remedar, nachäffen]
fàghere sa moninca, ammonincare, fàghere sos versos, istròcchere (lat.
*TORCERE x TORQUERE) (L), issimmiottare, imitare, istròtzere (N), stórciri,
strocci, stroccillai (C), ammunincà, scimmintà, scimmiuttà, fà la
muninca, imità (S), fà la municca, imità, fà lu ‘essu (G) scimmiottatura sf.
[imitation,
singerie, monada, Nachäffung]
imitassione, istrocchidura (LN), istrótzida, -idura (N), stroccidura,
stroccilladura (C), imitazioni (SG) scimmiotto sm.
dimin. [young
monkey, jeune singe, mico, Äffchen]
moninchedda f., rangottano (L),
martinicchedda f. (NC),
munincaredda f. (S), municchedda
f. (G) scimunitaggine sf.
[silliness,
sottise, memez, Dummheit]
macchine m., isimprumu m.
(L), ischipuddàmene m., lollùghine
m., macchìghine m.,
macchiore m., bambiore m.
(N), scimpróriu m., sciollóriu m.,
scioloccu m. (cat. xaloc) (C),
isgimprumu m., isgimprùmini m.
(S), scimprùgghjni, sbacinata, svacata, strambottu m.
(G) scimunito agg.
[silly,
sot, bobalicón, dumm]
bambu (it. ant. bambo), maccu (lat.
MACCUS), maccaccu, maccoccu, deleadu, soloccu, biorru, isempiadu,
isimpre (cat. ximple; sp. simple), abbentadu, iscioncu, gangale, ballolla,
abbroadu, bistónchinu, bisónchinu, babbuassu (it. babbuasso) (L), maccu, maccoccu, dischissiau (sp.
desquiciado), bambioccu, ballaccoccu, ballalloccu, casticateddu,
pappalaffrone (N), scioncu, fraddoncu, irzodduladu, isciómpidu,
istrambijinu, istrampijinu, scimpru, scimu (it.
scemo), scimuau, scialoccau, scioloccau (cat
xaloc), bambixeddu, bambarru, braballu, babbassu, babbasuccu,
brabballuccu, sciolloriau (C), isgimpri, bisgioncu, bambioccu, barengu,
bisthónchinu, ammaccunaddu (S), maccaccu, bialottu, buccalottu, cuadrottu,
gambinu (G) // conca abbroada (L) “testa
da s.” scindere vt.
[to
divide, scinder, dividir, spalten]
dìvìdere, dividire, seberare (lat. SEPERARE), irganzare, isperratzare (L), divìdere, seperare
(N), spartziri, spratziri, scongiuntai (cat.
desconjuntar), stesiai, scìndiri, scibiri (C), dibidì, siparà (S),
dividì, disunì, siparà (G) scingersi vt.
rifl. [to
ungird, ôter la ceinture, desabrocharse, entgürten]
istrintzàresi, isbragugliàresi (L), s’ischìnghere, s’ischintorjare
(N), si scappiai, si scabulli, si scintzai (C), isthrinzassi (S),
sbracassi (G) scintilla sf.
[spark,
étincelle, centella, Funke]
istinchidda (lat. SCINTILLA),
ischinditta, ischintidda, ischintìddia, ischinnitta, ischindìddia,
ischenditta, ischinchidda, chinchidda, inchintidda, iscentidda,
ischentidda, istenchidda, istricchidda, cispa, cispra (sp.
chispa), fiamarida, fiammarida, frammarida (cat.
flamarida), làntica, porcheddos m. pl. (L), ischintzidda,
ischintiza, istinchidda, ischintridda, istintidda, ischintidda, ischinnita,
istinchìddula, istintidda, ischintiridda, issintidda, ischinchiridda,
cinciriga, chichinita, chighinisa, tighinisa, fraria, frarissa, tzispa
(N), cincidda, ciccidda, scincidda, scringhidda, sincidda, cispa, pispidda,
fraria, fraddissa, frallissa, (C), ischinchidda (S), schinchidda,
schintidda, schintìddula, tidda, zidda, chicca, caddigghjna, caaddighjna
(G) // cinciddutzu (C)“minuto come una scintilla”; Un’istinchidda
podet brujare sa ‘idda (prov.-L) “Una
s. può bruciare una città” scintillante
p.
pres. agg. mf. [sparkling,
étincelant, centelleante, glänzend]
ischintiddosu, istinchiddante, istinchiddante, ischintziddosu (L),
ischintziddadore (N), cinciddosu, cicciddosu. scinciddosu, cisposu (C),
ischinchiddenti (S), schinchiddenti, tiddenti (G) scintillare
vi.
[to
sparkle, étinceler, centellear, funken]
istinchiddare, chinchiddare, ischendittare, ischentiddare, ischindittare,
ischintiddare, ischintiddire, cispare (sp.
ant. chispear) (L), ischintziddare, ischintiddare, ischintiriddare,
istinchiddare (N), cinciddai, ciciddai, cicciddai, scinciddai, cispai (C),
ischinchiddà, inchinchiddidà (S), schinchiddà, schintiddà, tiddà,
scaddighjnà (G) scintillio
sm.
[sparkling,
étincellement, centelleo continuo, Gefunkel]
istinchiddadura f., cispada f.,
ischintiddida f. (L), ischintiddada f., ischintiddonzu,
istinchiddada f., istinchiddonzu, ischintziddadura f.
(N), cinciddada f.,
cinciddadura, cinciddamentu (C), ischinchiddaddura f.
(S), schinchiddatura f.,
tiddatura f. (G) scinto pp.
agg. [ungirt,
sans ceinture, desceñido, entgürtet]
istrintzadu, isbragugliadu (L), ischintu, ischintorjau, irbojau (N),
scintzau, scappiau, scappu, scabùlliu (C), isthrinzaddu (S), scumpostu,
sbracatu (G) sciò escl.
sciò (L), sciù (N),
sciò (CS), sciù (S), isciù, cacciuta (G) scioccamente avv.
[foolishly,
sottement, neciamente, dumm]
maccamente, bambamente, bovamente, loccamente (L), maccamente, a s’irbambissiada
(N), maccamenti (C), isgiabiddamenti (S), bambamenti (G) scioccheggiare vi.
[to
become silly, faire des sottises, tontear, sich dumm anstellen]
isaboriare, isventiare, fàghere cosas de maccu, illoriare, anfanare,
istrallasciare, istrallerare, istrolloriare (L), irbambissiare,
ischipuddare, istroppoddiare, isturuddare, istenteriare (N), scassolai,
stavellai, scioloccai, scibuddai, sciallocuai, sciolloccai, sciolloriai,
nai sciollórius (disattinus) (C), fà l’isgiabiddu (S), scantarà, fà
lu bambu (scimpru, bialottu) (G) scioccherello agg.
[simpleton,
sot, bobete, dümmlich]
maccoccu, maccaccu, bambioccu, bambighinu, bambisginu, biscu, baccoccu (it.
ant. bacocco), imbischeddadu, innotzentone (L), maccoccu, bambioccu,
bambóchinu, irbambissiau (N), bambittu, bambixeddu, scioncu, scimprottu,
scioloccau, imprupuddu (C), bambioccu, bicchirronsu, isgiabiddu (S),
bambisgittu, bambisginu, franfilliccu (Lm) (G) sciocchezza
sf. [silliness,
sottise, tontería, Dummheit]
macchine m., dislattu m.
(ant.; sp. dislate), isambrùliu
m., issabóriu m.,
issabidura, ijabidura, istrallogu m.,
istrallóbiu m., isciollóriu m., isbentiùmine m., bambìmine
m., istrólogu m.,
disattinu m. (sp. desatino), aescùmine m., farfandura, isciapidura,
iscassolu m., isciallóddiu m., patarata (L), macchìghine m.,
macchiore m., bambìghine m.,
bambiore m., ischipuddàmene m.,
lollùghine m., issollorju m.,
isciapidorju m., istenterju m.,
illaganonzu m., lagania, matzaraddu m., simpresa (N),
sciollóriu m., isciallóriu m.,
scioddóriu m., sciolóriu m.,
scioróddiu m., scioloccu m., isapidóriu m.,
sciapidóriu m., simpresa (cat.
ximplesa; sp. simpleza), scibuddada, disattinu m.,
buggeria (cat. bogería),
scassolamentu m., strollichèntzia,
arroscióriu m., isapidoria, medìmini m. (C), isgiabiddura,
isgiabiddumu m., isgimprumu m. (S),
macchinu m., scimprùgghjni,
scantarata, scucchjarata, svacata, fiulera (G)
// isciolloriare, iscioroddiare (L), illaganare, irlaganare
(N) “dire s.”; isciorodderi m. (L) “detto di chi
dice s.” sciocco agg.
[silly,
sot, soso, dumm]
bambu (it. ant. bambo), loccu (sp.
loco), isalentadu, biorru, innócchidu, labadu, maccu (lat.
MACCUS), ceppa, tontone (sp.
tontón), isàpidu, ijàbidu (it.
sciapito), isimpre (cat. ximple;
sp. simple), ijimpre, ijìmprice, isaliadu, alluadu, iscioncu,
minciale, abbereladu, bijoncu, salabadu, allabadu, pendione (sp.
pendón), babballeu , babbione, billai, biscioncu, bolloi, concanzenu,
conchemérula, fariadu, ijàpidu, ischibuddadu, isoncu, loccoroju,
maccabeu, pisellone, pupulollò, salamone, tzinnai, tzónchinu (L), maccu, bambu, barbuliscu, isimpre, simpru, illanatu,
ballalloi, allabentau, zameddu, babusineri, irbambissiau, ischipuddau,
issolloriau, isaliau, isturuddau, ballaccoccu , ballalloccu, ballollo,
ballollu, balosso, bambisinu, billelle, billelleddu, cadduabba, ddoddoi,
illaganau, irvololau, iscapudau, làganu, mincrone, tzuntzurru (N),
scimpru, scioncu, sciolloriau, rulleu, arrulleu (cat.
rullar), rullutzu, baggianu (it.
baggiano), balossu, camboni (cat.
cambrò), corrocoi, meu, orau (cat.
orat), scialoccau, scioloccau, martzoccu (it. marzocco), stavellau, scibuddau, minchioni,
minghengu, muscioccu, nuscentri (tosc.
nocente), scassolau, stróllicu, bialottu, bibbilloccu, sciambregu,
scilloriau, scimbregu, sciolloccau, tontoni (C), maccu, buccarottu,
bambioccu, bambu, isgiàbiddu, bicchirronsu, pesthaseu, billoi, drangalloi,
musginconi, pabasoni (S), maccu, bambu, bambisgioni, bistoldu, buzali,
gambinu, scimpru, bialottu, scapatu, buccalottu, biéttulu, biettuloni, bambioccu,
ciaffagliottu (Cs), lagghjoni, loccu, nésciu, sbambiatu,
scapucchjò, scuentu (Lm) (G) // mariedda bamba (G) “giovanetta s.”; Ómine longu ómine loccu (prov.-L) “Uomo
lungo uomo s.”; Ube non b’at maccos non bi riden sàpios (prov.-N)
“Dove non ci sono s. non ridono i
saggi”; Si ‘oi vidé la fèmina macca, vàntala ch’è bedda (prov.-G)
“Se vuoi vedere la donna
(diventare) s., vantala dicendole che è bella” sciogliere vt.
[to
melt, délier, soltar, lösen]
isòlvere (lat. SOLVERE), sòlvere,
issòrbere, isgiò(r)vere, isòrvere, isprèndere, isfunare, iscazare,
solovrare, solovrinare, solivrinare, soluvrinare detterrire, dettirrire (sp.
ant. derretir), dettitire (ant.), devedare (ant.),
disattrotzare, ijòddere, isbenittare, iscalgiare, isveliare, soltare,
(L), isòrbere, sòrbere, sòrvere, isòrvere,
sorvire, irbojare, iscallare, assolobriare, solobrare irfunare,
irvojare, (N), sciolli, isciolli, scappiai (it.
ant. scappiare), strogai, scallai, scaxai, scazai, sfrontai, trallai,
sbuddicai, srobiri, spontziai (C), isciuglì, sciuglì, suruvrà (S),
sciuddì, isciuddì, sciuglì (Cs), sdil(l)igà (Lm),
slià, sfunà, scappà, isghjunghj’, scagghjà, strugghj’ (G)
// iscappadorzu (L), iscappadorju (N) “luogo
in cui si sciolgono le bestie per lasciarle libere al pascolo”;
scappadroxu (C) “punto donde i corsieri prendono le mosse per la corsa”; Sa
chera s’iscazat in su fogu (prov.-L) “La
cera si scioglie al fuoco”; Ti lego su banzelu,/ ti mutto cada santu./
Deus, sorber in prantu/ mi cheria! (N - F. Satta) “Ti
leggo il vangelo,/ invoco tutti i santi./ Dio, come vorrei/ sciogliermi in
pianto!”; Ca lia be’ scioddi meddu (prov.-G) “Chi lega bene scioglie con più facilità” scioglilingua sm.
[tongue-twister,
jeu de mots, trabalengua, Zungenbrecher]
isolvelimba, imbojos pl., prendilimba (L), isorbelimba,
berbache, isgrombes pl., istroppoddos
pl. (N), strobeddalingua, sciollilìngua (C), iscioglilinga (S),
scioddilinga (G) // mastrintrenculimbreculitadore (L) “s.
del Logudoro” scioglimento sm.
[dissolution,
déliage, disolución, Lösung]
isolvidura f., isolvimentu,
isolta f., isoltura f., isveliada f., soltada f. (L),
isorbimentu, isorbinzu, isorta f. (N), sciollimentu, strogadura f. (C), isciuglimentu (S),
sliamentu, strugghjmentu, suluvru (G) sciolta sf.
med. [diarrhoea,
foire, cámaras, Durchfall]
cagaredda, diarrea, iscossina, iscurrentza (cat.
corrença), cussu m. (lat.
CURSUS o sp. cursos) (L), labina, cacarina, iscacarinada, tirchinzu m.,
ispegliossata, attìlimu m. (N),
scurrèntzia, cagaredda, tìlimu m.,
attìlimu m., sprémidus m.
pl. (C), ischussina, iscioltha, caggaredda, diarrea (S), sciolta, andànzia,
currènzia, currintina, scussina, scurrina, cussu m.
(G) scioltezza sf.
[nimbleness,
agilité, soltura, Gewandtheit]
disgàggiu m. (sp. desgaje),
lebiesa, agilidade (L), liberesa, abilidade, lepiesa (N), sciollidura,
spertesa, lebiesa, disgàggiu m.
(C), agiriddai, isciolthèzia (S), agilitai, scioltesa (G) sciolto pp.
agg. [melted,
délié, soltado, los]
isoltu, isortu, soltu, isfunadu, iscappu (it.
ant. scappo), solovradu, isgàbbulu, isveliadu, soltadu, istóbbile -u
(L), isortu, sortu, issortu, sórviu, irbojau, irfunau, iscappu , iscallau
(N), sciólliu, scioltu, scappiau, scappu, scàppiu, scapurru, strogau,
scintau, scabùlliu, lieru (C), isciolthu, ippididdu, àgiri (S), scioltu,
iscioltu, sliatu, scappu, sbroccu, scagghjatu, struttu, sfattu, isfattu, sdil(l)igatu
(Lm) (G) scioperante p.
pres. agg. mf. [striker,
gréviste, huelguista, Streikende]
iscioperante (L), issoperadore (N), scioperanti (C), iscioparanti,
scioperanti (S), scioparanti (G) scioperare vi.
[to
strike, faire grève, holgar, streiken]
iscioperare (L), issoperare (N), scioperai (C), iscioparà, scioparà (S),
scioparà, sciuparà (G) scioperato pp.
agg. [lazy,
oisif, holgado, faul]
iscioperadu, isfainadu, penderitzone, faineri, bettadomos, ibbàidu,
isbaidu (L), issoperau, irfainau, disabbudu (N), scioperau, sfainau,
preitzosu, oreri (C), iscioparaddu, iffazzindaddu, ivviaddu, ibballaddu,
ibbaiddu, perdhurari (S), scioparatu, sfaccindatu, muinatu (G) sciopero sm.
[strike,
grève, huelga, Streik]
iscióperu (L), issóperu (N), scióperu (C), isciòparu, sciòparu (S),
sciòparu (G) sciorinare vt.
[to
air, éventer, extender, aufhängen]
ispàrghere (lat. SPARGERE), istèrrere
(lat. EX-TENDERE), ammustrare (lat.
MO(N)STRARE), ispoddinare (fig.)
(L), ispàrghere (pannos pro assuttare), istèndere, ammustrare (N),
sténdiri, assoliai, assorinai, spraxi, sciorai, fai scioru (C), ippaglì,
isthindì, ammusthrà (S), stindì, mustrà, sciurinà
(Lm) (G) // tesorzu (L) “luogo
dove si sciorinano i panni; lat. *TENSORIUM” scipare vt.
(guastare, sconciare) [to
spoil, abîmer, ajar, zerstören]
guastare, iscontzare (LN), guastai, sconciai, malograi (sp.
malograr) (C), guasthà, ischunzà, ammuzzurà (S), gastà, iscuncià
(G) scipitaggine, -ezza sf.
[insipidity,
fadeur, insipiencia, Fadheit]
bambiore m., bambesa, bambura,
disattinu m. (sp. desatino),
isapidùmine m., ijabidoria,
ijabidùmine m., ijempiùmine m., ijapidesa, ijapidore m., ijapidóriu m., isventiùmine
m., iscantarùmine m.,
iscàntaru m., istrallóbiu m.,
istrolóbiu m., illóriu m., istrallàsciu
m., isvambiada, -adura, vriolera, càntare m. (L), bambiore m.,
issipidore m., issipidesa,
bambesa, issapidorju m.,
issapidura, issapattu m.,
isciapidorju m., issimprorju m., istroppóddiu m. (N),
sciapidóriu m., sciapidura, sciabóriu m.,
sciol(l)óriu m., scioróddiu m.,
scioloccu m. (cat. xaloc), bambiori m., disattinu m., scassolu m., fasolada (it.
fagiolata) (C), isgiabiddura, isgiabiddumu m.
(S), bambesa, scimprùgghjni, svintiùgghjni (G) // illoriare (L) “perdere tempo in s.”; iscantarare, iscanterare, istroligare,
istrollobiare, istrallobiare, disattinare (L), sfundoriai, sciolloriai,
stavellai, scassolai,
strologai, scassolai (C) “dire
s.” scipito agg.
[insipid,
fade, insípido, schal]
isàbidu, ijàbidu, bambu (it.ant.
bambo), bambioccu, bambóghinu, loccoroju, isventiadu, bioncu,
isaboriadu, iscantaradu, istróligu, illoriadu (L), issàpidu, bambu,
barbuliscu, allabentau, irbambissiau (N), sciàpidu, isciàpidu, isciàpiru,
sciaboriau, sciolloriau, bambu, stróllicu, disattinau, scassolau,
scassobau, stavellau (C), bambu, ischundiddu, isgiàbiddu (S), sciàpidu,
bambu, malsauritu, scascialatu (G) // isvambuliare (L), scapidai(C)
“diventare s.” scippare
vt.
[to
plunder, voler, robar, durch Wegreissen stehlen]
furare (lat. FURARE), irrobare (ot.
derubare x sp. robar) (LN), furai, sdorrobai, torrobai, fai ciappa,
ciappai (piem. ciapè) (C), furà,
arrubbà, rampiggià, scippà (S), furà, arrubbà (G) scippatore
sm.
[plunderer,
voleur, robador, wer etwas durch Wegreissen stiehlt]
irrobadore, ladru, furone (lat. FURO,
-ONE) (L), furadore, irrobadore, cattanzu, tascaresu, truntzedderi
(N), furadori, sdorrobadori, torrobadori, furoni, furànciu (C), laddru,
scippadori (S), latru, furoni, pridagghju (G) scippo
sm.
[bag-snatching,
vol, robo, Handtaschendiebstahl]
fura f., irrobatóriu (L),
irrobada f., irrobu, irrobatorju (N), fura f.,
fura fraitzina f., sdorrobatóriu, sbertamentu (C), scippu, fura f.,
arrubbatóriu (S), fura f.,
furazzina f. (G) sciroccale agg.
mf. [sultry,
du sirocco, del siroco, Schirokko...]
de su ‘entu africanu (L), de s’issirocco (N), de su sciroccu (C),
siruccari (S), sciroccali (G) sciroccata sf.
[scirocco,
coup de sirocco, sudestada, Schirokkosturm]
isciroccada (L), issiroccada (N), sciroccada (C), siruccadda, sciruccadda
(S), sciroccata (G) scirocco sm.
[scirocco,
sirocco, siroco, Schirokko]
isciroccu -o, bentu africanu, bentu isoloccu, bentu chijinu, bentu
assolopadu, bentu de fogu, scioloccu, solopu (L), sirocco, issirocco,
issillocco, sillocco, soloche, tzolocco, bentu tortoliesu, bentu
culibuddiu, bentu pappanibe, bentu solianu de bassu, traessale (N),
sciroccu, bentu de soli, bentu intre levanti e mesudì (C), siroccu,
sciroccu, sciroppu (S), sciroccu, ventu sciroccali, ventu africanu (G) // stirazza f. (Lm) (G): “detto
del mare quando soffia il vento di s.o” sciroppare vt.
[to
syrup, confire dans le sirop, almibarar, mit Zucker einmachen]
iscioroppare, isciroppare (L), issiroppare (N), sceroppai (C), isciaruppà
(S), sciaruppà (G) sciroppo sm.
[syrup,
sirop, almíbar, Sirup]
sciroppu, isciroppu, iscioroppu, siruppu (L), cuffettu, siroppo, issiroppu
(N), sceroppu (C), isciaroppu, sciaroppu (S), sciaroppu, sciroppu (G) //
capigliè (L), sceroppu de capiglieri (C) “specie
di s. rivacato dalla pianta di capelvenere” sciropposo agg.
[syrupy,
sirupeux, meloso, sirupartig]
isciropposu (L), issiropposu (N), sceropposu (C), isciarupposu,
isciaroppaddu (S), sciarupposu (G) scirpo sm.
bot. (Scirpus lacustris) [bulrush,
scirpe, junco, Binse]
sinniga f., tinniga f., tinnia f. (prerom.) (L),
tinniga f., tinnia f.
(N), tzinniga f., tzonni, tzònnia f., sònnia
f. (C), zinnia f.,
sinnigga f. (S), giuncu di padula, (gh)jùnchina
f. (Lm) (G) //
tzaccarredda f. (L)
“s. marittimo (Scirpus
maritimus)” scisma sm.
eccl. [schism,
schisme, cisma, Schisma]
distaccu, separassione f.,
iscisma (L), issisma, seperadura f. (N),
spartzidura f., spratzidura f., scisma
(C), siparazioni f., distaccu,
scimma (S), siparazioni f.,
scisma (G) scismatico agg.
[schismatic,
schismatique, cismático, schismatisch]
separadore, distaccadore (L), seperadore, distaccadore (N), spartziadori,
spratziadori (C), siparadori (S), siparadori, disunidori (G) scissione sf.
[scission,
scission, escisión, Spaltung]
distaccu m., separassione,
divisione (L), divisione, seperadura, distaccu m.
(N), spartzidura, spratzidura, scongiuntadura (C), siparazioni, dibisioni
(S), schirriatura, schirriamentu m,
siparazioni, diisioni (G) scisso pp.
agg. [divided,
scindé, dividido, gespalten]
separadu, distaccadu, divisu (L), seperau, divisu, iscumentau (N),
spartziu, spratziu, scongiuntau, dividiu (C), siparaddu, dibisu (S),
disunitu, disghjuntu, siparatu (G) sciupare vt.
[to
spoil, abîmer, apuñuscar, beschädigen]
dissipare (= it.), ispèrdere, isperdisciare (sp. desperdichar), ispaddicciare (tosc. spagliare + suff. -icciare - DES I, 672), frajare, isbaidare,
isbaire (cat. esbair, esvair),
malobrare, malograre (sp. malograr) (L),
dissipare, isprecare, malocrare (N), malograi, sperdi, sperditziai,
ammagangiai, scagacciai, scaganciai, straggiai (C), isciupà, ippardhizià
(S), malugrà, manciulà, spaldizià, ispaldizià (G) sciupato pp.
agg. [spoilt,
abîmé, apuñuscado, beschädigt]
maltrattu, roncinu, dissipadu, istasidu (s.
di salute), isperdisciadu, isbaidu, malobradu, malogradu (L), dissipau,
malocrau, ammarguliau (N), malograu, spérdiu, sperditziau, ammagangiau,
stasiu, drolliu, scalaxiu (C), isciupaddu, ippardhiziaddu, malthrattu,
cinu (S), malugratu, manciulatu, spaldiziatu, scarisginitu (G) sciupio sm.
[wastage,
gaspillage, despilfarro, Vergeudung]
dissipu, dissipamentu, isperdimentu, isperdìsciu, isbaida f.,
isbaimentu, malobrada f. (L), dissipu, isperdìssiu, istrùbbiu, istrughìngiu (N),
sperdìtziu, stravullu, stravùlliu, scagàcciu, scagànciu (C), iffàiu,
ippardhiziamentu, isthruimentu (S), manciulatura f., malugratura f., spaldìziu,
sciala f. (G) sciupone sm.
[wasteful,
gâcheur, destrozón, Verschwender]
dissipadore, isperdisciadore, isbaidore, istrugu, istruibenes,
isbarrittadore (L), dissipadore, isperdissiadore, isprecone (N),
sperditziadori, straggioni (genov.
straggion), scialaccueri (C), ippreconi, isciuponi, ippardhiziadori,
maniragheri (S), sfrucioni, sfradapponi, spaldiziadori (G) scivolamento sm.
[sliding,
glissement, resbalamiento, Gleiten]
illiscigamentu, illascinadura f., iscadriamentu, fuzidura f., trambuccamentu
(L), lassinamentu, làssina-làssina, istrìsinu, istrisonzu (N),
alliscinamentu, liscinamentu (C), lisciggamentu, ischadriamentu,
ischirriamentu (S), luscicamentu, scatriamentu, strisciulamentu (G) scivolare vi.
[to
slide, glisser, resbalar, gleiten]
illiscigare, liscigare, liscighinare, illiscighinare, illigigare,
illascinare, lascinare, lassinare, lascinzare, lassinzare (lat.
LAPSARE), cadriare, iscadriare, iscraidare, liscradiare, iscalusciare (crs. sculiscià), trumbulare,
troulare, traulare (lat. *TRAGULARE),
trambuccare, fuzire, ischigliare, iscrabiolare, traugliare, iscappulare (s.
da mano) (L), lassinare, illassinare, illassizare, lascinare,
glaschiare, tragulare, istrisinare, istrisinzare, istrissinare, irdeinare,
istragare, rassinare (N), lassinai, liscinai, alliscinai, allescinai,
illissinai, illintzinai, lintzinai, illisciai, lisingiai, lossingiai,
sliscinai, fuggiri, sfuggiri (C), lisciggà, ischadrià, ischirrià,
ischaburà (s. di mano) (S),
luscicà, buscicà, sbuscicà, scatrià, iscatrià, strisciulà, riscichinà,
isduà (G) // iscadriadorzu (L) “precipizio”;
lascinadorzu, trauladorzu (L), trauladórgiu (C) “luogo ripido dove si scivola facilmente”; si sfùggidi (C) “si
scivola” scivolata sf.
[slide,
glissade, resbalón, Gleiten]
illiscigada, liscigada, liscighinada, lascinada, lascinadura, lassinzada,
lassinada, iscadriada, trambuccada, trumbulada, isculisciada, istrissinada,
càdria, fuzida, illorada, ischigliada, iscrabiolada (L), lassinada,
tragulada ,illorada, ischintogliata, iscorjada, istrisinzada (N),
alliscinada, liscinada, illissinada, lìscinu m., buscicconi m. (C),
lisciggadda, ischadriadda, ischirriadda (S), luscicata, buscicata,
sbuscicata, scatriata, strisciulata, riscichinata, isduata, sbullarata (G) scivolato pp.
agg. [slided,
glissé, resbalado, lose fallend]
illiscigadu, liscighinadu, illiscighinadu, lascinadu, lassinadu,
lassinzadu, cadriadu, iscadriadu, iscraidadu, iscalusciadu, trumbuladu,
trouladu, trauladu, trambuccadu, fuzidu, iscappuladu (L), lassinau,
illassinau, lascinau, glaschiau, tragulau, istrisinzau, istrissinau (N),
liscinau, alliscinau, illissinau, illisciau, fuggiu, sfuggiu (C),
lisciggaddu, ischadriaddu, ischirriaddu, ischaburaddu (S), luscinatu,
buscicatu, sbuscicatu, scatriatu, iscatriatu, strisciulatu, strisciuladdu (Cs), riscichinatu, isduatu (G) scivolo sm.
[slipway,
rampe, plano inclinado, Gleitbahn]
liscighina f., fuzidorzu, làscinu,
làssinu, trauladorzu (L), lassinadorju, istrisinadorzu (N), alliscinu, làssinu,
liscinu, lìscinu, liscìngiu, calangiossa f. (C), lisciggaddòggiu
(S), luscicatogghja f.,
luscicatogghju, buscicatogghju, buscicatogghja f., buscicagghjola f.,
strisciulu (G) scivolone sm.
[slip,
glissade, resbalón, Rutsch]
liscighinada f., illiscighinada f.,
liscigada f., trambuccada f.
iscadriada, iscadrentia f., rasciulone, istrampada f.
(L), lassinada f. (N),
liscinada f., alliscinada f.,
tzappulada f., tzappuada f.,
tzappulara f. (C), lisciggadda f.,
lisciggoni, ischadriadda f.,
ischirriadda f., isthrampadda f.,
isthrampu (S), luscicata f.,
buscicata f., sbuscicata f.,
scatriata f., strisciulata f.,
riscichinata f., isduata f., isbullarata
f., sbullarata f. (G) scivoloni avv.
[sliding,
glissant, desbarrando, gleiten]
illìsciga-illìsciga, trambucca-trambucca, càdria-càdria, tràula-tràula,
a su làscina-làscina, a làssina, rasciulone (L), làssina-làssina, a
lassinadura, a lassinzu (N), lìscina-lìscina (C), a lisciggaddura, a
ischadriaddura (S), a luscicatura, a buscicatura, sbasciconi, càtria-càtria
(G) // a la buscicagghjola (G) “giocare a s.” scivolosità sf.
[slipperiness,
glissance, deslizamiento, Glätte]
illiscighinzu m., illiscigadura,
liscighinadura, iscadrionzu m.,
iscadriadura (L), lassinonzu m.,
lassinadura (N), liscinadura, alliscinadura (C), lisciggosiddai (S),
luscicatura, buscicatura, scatriatura (G) scivoloso agg.
[slippery,
glissant, resbaloso, glatt]
illiscigadittu, liscighinosu, liscigosu, lascinzu, lassinzu, lascinosu,
lascinzosu, lassinosu, iscadriadittu (L), lassinosu (N), liscinosu,
alliscinosu, illiscinosu (C), lisciggosu, lisciggaddittu, liscigghinosu
ischadriaddittu, ischirriaddittu, (S), luscichenti, buscichenti, buscicu
(G) // lassinzu, lascinzu, illiscighina f., rascinadorzu, trauladorzu (L), lissìngiu, liscìngiu, lisìngiu
(C) “terreno s.” sclarea
sf.
bot. (Salvia sclarea) [sage
(sclarea), sclarée, salvia (sclarea), Muskatellerkraut]
luccaja (LN), luccaja, luccaja manna (C), saivvioni m.,
èiba di la frebba (S), alba di la frebba (G) scoccare vt.
vi. [to
shoot, décocher, tocar, abschiessen]
imbolare (lat. INVOLARE), tirare
=it.); toccare (sp. tocar) (L), tirare, iscùdere, ischinnicare; sonare (lat.
SONARE) (N), tirai, ghettai (lat.
*IECTARE); sonai (C), tirà, imbattì; tuccà, sunà l’ori (S), scutì,
frundià; sunà l’ori (G) scocciamento
sm.
[darting,
embêtement, molestia, Schererei]
infadu (sp. enfado), segamentu
de matta (de conca), fastizu (lat. FASTIDIUM), mattana f.
(= it.), annaentu (L), fastizu, anneu, irfadu, truncamentu de passièntzia
(N), segamentu de conca, nischitzu, infadu, increscu (C), ischucciamentu,
infaddu, cumbatta f. (S), infadu,
mattana f., anneu (G) scocciare, -arsi vt.
rifl. [to
bore, embêter, descascar, ärgern]
infadare (sp. enfadar),
mattanare, anneare, istecculare (it.
ostacolare), innennerare, innaentare, segare sa matta (sa conca),
aggenare (piem. gena, genè),
iscocciare (L), irfadare, anneare, ammattanare, imbromare (sp.
ant. embromar), appistichinzare, truncare sa passièntzia (sa matta)
(N), nischitzai, segai sa conca, infadai, pibincai, genai, arrogai (C),
ischuccià, infaddà, isthragà, rumpì la mazza (S), infadà, mattanà,
attidià, ammuinà, allollià (G) scocciato
pp. agg. [bored,
embêté, descascado, verärgert]
infadadu, mattanadu, anneadu, istecculadu, innenneradu, innaentadu,
aggenadu (L), irfadau, anneau, ammattanau, imbromau, appistichinzau (N),
infadau, nischitzau, pibincau, genau, arrogau (C), ischucciaddu,
infaddaddu, isthragaddu (S), infadatu, mattanatu, attidiatu, ammuinatu,
allolliatu (G) scocciatore sm.
[bore,
raseur, pegote, Plagegeist]
infadadore, infadosu, (sp. enfadoso), innaentosu mattanadore, anneadore, pendàngula (cat.
pendango) (L), anneadore, irfadadore, imbromadore, litrancheri (N),
nischitzadori, arroscidori, arrogadori,, infadadori (C), ischucciadori,
infaddosu, rompimazza (S), infadadori, infadosu, pìttima, ribèlviu,
attidiadori, allolliadori (G) scocciatura sf.
[bother,
embêtement, molestia, Langeweile]
infadu m. (sp. enfado), mattana (=
it.), anneu m., istécculu m.
(it. ostacolo), innaentada, segamentu de conca (de matta) m.
(L), anneu m., irfadu m., imbromadura, secamentu de matta (de conca, de culu) m., truncadura
de conca (de matta) (N), nischitzu m.,
pibinca, scallonamentu m., segamentu de conca (de matza) m.,
infadu m., increscu m. (C),
ischucciaddura, infaddu m.,
rumpimentu di mazza m. (S),
siccaria, siccacori m., mattana,
anneu m., intalvàriu m. (G) scocco sm.
[darting,
dècochement, disparo, Losschnellen]
tiru, tzoccu, iscappada f. (L), tzoccu, tràcchida f. (N),
tiru, scattu (C), zoccu, isthràmpiddu, tiru (S), tiru, scattu (G) scoccolare vt.
[to
remove the dirt, lever les crottes, sacar las cazcarrias, die Kot nehmen]
isconiare (it. merid. scognà),
unigare (sa figudìndia) (L), ispipirilloddare (N), scoinai, bogai su
fiori de su figu moriscu (C) buggà lu fiori di la figgadìndia (S), bucà
lu fiori di lu ficu moriscu (G) scodare vt.
[to
dock, écouer, desrabar, den Schwanz stutzen]
iscoare (LN), iscodare (N), iscoai, scoai, scuai (C), ischodà, taglià la
coda (S), scudà, iscudà (G) scodato pp.
agg. [dock-tailed,
sans queue, desrabado, mit gestutztem Schwanz]
iscoadu, coimutzu (L), iscodau, iscoau (N), scoau, scogau, scuau,
scuarcidu (C), ischodaddu, codimozzu, senza coda (S), scudatu, codimuzzu
(G) // Pùlighe in austu iradu, in s’attunzu iscoadu (prov.-L) “Pulce
vorace d’agosto, d’autunno senza coda” scodella sf.
[bowl,
assiette creuse, escudilla, Schüsssel]
aiscu, iscu, discu (lat. DISCUS), aisca, bisca, conca (lat. CONCHA), pischedda (s.
per ricotta; lat. FISCELLUS, -A), ciappedda, ischedda, iscudèglia (cat.
escudella) (L), dischedda, ischedda, iscudilla (N), dìscua, discu,
dischedda, ìscua, iscu, conca, piscedda, prattu cuppudu m.
(C), aischu, cìccara, cuppetta (S), scudedda, cunchitta, cunchinu m.,
cuppetta, pischedda (s.
bucherellata) (G) // Appittu a bisca anzena, fritta la màndigas! (prov.-L)
“Se attendi la s. d’altri, il
tuo cibo sarà freddo!”; Chini non s’accuntentat di pappai in
dischedda, pappat in terra (prov.-C) “Chi non si accontenta di mangiare nella s., finisce col mangiare per
terra” scodellare vt.
[to
dish up, verser dans l’assiette, escudillar, anrichten]
minestrare, amminestrare (L), ghettare (serbire) sa minestra (N),
minestrai, amminestrai (C), minesthrà, punì la minesthra i’ lu piattu
(S), minestrà, punì la minestra (la suppa) illu piattu (G) scodellina sf.
dimin. [little
bowl, petite assiette, escudillita, Schüsselchen]
aischeddu m., aischizone m., piatteritta,
cascioletta, concheddu m. (L),
discheddedda (N), discuedda, discudìglia (C), ciccaredda, aischeddu m.
(S), cunchitta (G) scodinzolamento sm.
[tail-wagging,
remuement de la queue, coleo, Schwänzeln]
iscoittamentu, iscoatzamentu, iscou (L), iscoittadura f. (N), scoittamentu (C), mubimentu di la coda (S), muimentu di la
coda (G) scodinzolare vi.
[to
wag ists tail, remuer la queue, colear, schwänzeln]
iscoittare, iscoatzare (L), iscoettare, iscoittare, fàchere de coa (N),
scoittai, iscoittai, scoettai, scuettai (C), mubì la coda (S), fà di
coda (G) scodinzolio sm.
[tail-wagging,
remuement de la queue, coleo, Schwänzeln]
iscoittada f., iscoittadura f.,
iscoatzamentu (L), iscoittadura f. (N),
scoittu, scoittamentu (C), mubimentu di la coda (S), muimentu di la coda
(G) scoglia sf.
[slough,
mue, despojo (de la sierpe), Häutung]
beste (bùccia) de colora (L), beste de colobra (N), peddi de coloru (C),
mudda di curora (S), peddi (cogghju m.)
di culora (G) scogliera sf.
[cliff,
falaise, escollera, Riff]
iscogliera, costera (sp. costera)
(L), iscolliera, costera (N), scolliera, costa (C), ischugliera, custhera
(S), scogliera, custera (G) scoglio sm.
[rock,
écueil, escollo, Klippe]
iscógliu (L), iscólliu, iscógliu (N), scoddu, scólliu, scógliu (C),
ischógliu, schógliu (S), scoddu, iscoddu,
scògliu (G) // ferrittu de scógliu itt.
(C) “cannelletto marino”;
inchjuatu (Lm)
(G) “nascosto tra gli scogli”; Si
s’iscógliu no evìtas intro su mare ch’annegas (prov.-L) “Se non eviti lo s. rischi di annegare in mare” scoglioso agg.
[rocky,
plein d’écueils, rocoso, klippenreich]
iscogliosu (L), iscolliosu, iscogliosu (N), scogliosu, scolliosu (C),
ischugliosu, schugliosu (S), scoddosu, scogliosu (G) scoiamento sm.
[skinning,
écorchement, desuello, Häten]
iscorzamentu, iscorzadura f. (L), iscorjadura f. (N),
scroxamentu, scroxadura f. (C),
ischugliaddura f. (S),
scugghjatura f. (G) scoiare vt.
[to
skin, écorcher, desollar, häuten]
iscorzare (L), iscorjare (N), scroxai (C), ischuglià (S), scugghjà (G) scoiato pp.
agg. [skinned,
écorché, desollado, gehäutet]
iscorzadu (L), iscorjau (N), scroxau (C), ischugliaddu (S), scugghjatu (G) scoiatore sm.
[skinner,
écorcheur, desollador, Abhäuter]
iscorzadore (L), iscorjadore (N), scroxadori (C), ischugliadori (S),
scugghjadori (G) scoiattolo sm.
zool. (Sciurus vulgaris) [squirrel,
jacquet, ardilla, Eichhörnchen]
iscoiàttulu (L), iscojàttulu (N), schirrittu, schirrimatta (C), ischoiàtturu
(S), scoiàttulu (G) // Lo s. non
esiste in Sardegna, dove spesso è confuso con la màrtora
(vds.) scolabrodo sm.
vds. colabrodo scolamento sm.
[draining,
écoulement, goteo, Abfliessen]
iscolamentu, succuttu (LN), scolamentu, colamentu (C), ischuraddura f.,
sumiddura f., sgucciuramentu
(S), sculamentu, sguttamentu (G) scolapasta sm.
[colander,
passoire (sphérique), desaguadero, Sieb]
iscolapasta, iscoladore, colamaccarrones (LN), scoladori, scolamaccarronis
(C), coramaccarroni (S), sguttapasta (G) scolapiatti sm.
[plate-rack,
égouttoir pour assiettes, escurreplatos, Abtropfbrett]
iscolapiattos, colapiattos (L), iscolaprattos (N), scolaprattus (C),
piattera f. (S), sguttapiatti, piattera f.,
vascillara f. (Lm)
(G) scolare/1 agg.
mf. [of
school, de l’école, de la escuela, Schul...]
de iscola (LN), de scola (C), d’ischora (S), di scola (G) scolare/2 vt.
vi. [to
drain, égoutter, escurrir, abtropfen]
iscolare (lat. EX-COLARE),
isguttare, agguttare (lat. GUTTA),
sumire, sùmere (lat. SUMERE),
irrundare (L), iscolare, succuttare (lat.
SINGULTARE) (N), agguttai, iscolai, scolai, colai, sumiri (C), ischurà,
sumì, ricurà (S), sculà, sguttà, isguttà, spingunà
(Lm) (G) scolaresca sf.
[student-body,
écoliers pl.,
alumnado, Schülerschaft]
istudiantina (cat. sp. estudiantina),
istudiantàglia (cat. estudiantalla)
(L), istudiantes m. pl. (N),
studiantis m. pl. (C),
isthudiantina (S), sculani m. pl. (G) scolaresco agg.
[schoolboy,
d’écolier, escolar, schülerhaft]
istudiantinu, de iscolanos (L), de istudiantes (N), de studiantis (C),
isthudiantinu (S), di sculani, di scola (G) scolaro sm.
[pupil,
écolier, alumno, Schüler]
iscolanu (cat. escolà),
istudiante (sp. estudiante) (LN),
studianti (C), isthudianti. ischuranu (S), scularu, sculanu, isculanu,
steddu di scola (G) // culiu (L) “s.
considerato l’asino della classe”; scolanu (C),”sagrestano”;
Primma d’esse mastru bisogna esse sculanu (prov.-G) “Prima di essere maestro bisogna essere s.” scolastico agg.
[scholastic,
scolaire, escolástico, schulisch]
iscolàsticu (LN), scolàsticu (C), ischoràsthiggu (S), di scola (G) scolata sf.
[draining,
égouttage, escurrimiento, Abfluss]
iscolada, isguttada (L), iscolada (N), scolada (C), ischuradda, sumiddura
(S), sculata, sguttata (G) scolato pp.
agg. [drained,
égoutté, escurrido, abtropft]
iscoladu, isguttadu, agguttadu, sumidu (L), iscolau, succuttau (N),
agguttau, iscolau, scolau, colau (C), ischuraddu, sumiddu, ricuraddu (S),
sculatu, sguttaddu (Cs), sguttatu,
isguttatu (G) scolatoio sm.
[drain,
égouttoir, desaguadero, Sieb]
iscoladore, cora f. (it. gora) (L), iscoladorju, iscoladorzu, guttiadorju (N),
scoladori, gora f. (C),
ischoradori, ischuraddòggiu (S), sculadori, sguttadogghju (G) // iscorare
(L) “scavare degli s.”;
iscorada f. (L) “apertura del terreno prodotto dall’acqua piovana” scolatura sf.
[draining,
égouttage, escurrimiento, Abfliesm.sen]
iscoladura, isguttadura, sumidura (L), iscoladura, iscolonzu m., succuttadura
(N), scoladura, iscoladura, coladura (C), ischoraddura, sumiddura (S),
sculatura, sguttatura (G) scolca sf.
ant. (guardia che provvedeva alla difesa delle persone e degli averi; poi,
circoscrizione minore
all’interno di una curatoria) [guard,
garde, guardia, Wache] iscolca (tosc. ant. scolca),
iscrocca, isgrocca (LN), escorca, scrocca (C), ischorcha (S), scolca (G)
// iscroccare (L) “introdurre il
bestiame in un possesso, lasciarlo vagare (Soro n.430)”; scrocca (C)
“donna, incaricata da qualche
innamorato, di spiare le disposizioni di questa e dei genitori verso il
giovane” scoliaste sm.
(chiosatore) [scholiast,
scoliaste, escoliasta, Scholie]
cummentadore (LN), cumentadori (C), cummentadori (S), splicadori,
spricadori (G) scoliosi sf.
med. [scoliosis,
scoliose, escoliosis, Skoliose]
codditortu m. (L), trucutortu m. (N), tzugutrottu m.
(C), codditorthu m. (S),
codditoltu m. (G) // iscoddadu
(L) “con le spalle cascanti, scoliotico” ; passalitortu m.
(N) “s. ovina” scollacciarsi vi.
rifl. [to
bare one’s neck, décolleter, escotarse, tief ausgeschnittene Kleidung
tragen] iscollacciàresi,
ispettorinàresi, ispettorriàresi (L), s’iscollatzare (N), si sprittai (cat.
ant. espritat), si brocciai, s’isbrocciai , si sbrocciai, si
sborciai (C), ischullacciassi (S), spitturinassi (G) scollacciato pp.
agg. [low-necked,
décolleté, escotado, dekolletiert]
iscollacciadu, ispettorrinadu, ispettoriadu (L), ispettorriau, iscollatzau
(N), sprittau, sbrocciau, sborciau (C), ischullacciaddu (S), spitturinatu
(G) scollacciatura sf.
[low
neck-opening, décolletage, escote (exagerado), Dekolleté]
iscollacciadura, ispettorrinadura (L), iscollatzadura, ispettorronzu m.
(N), sprittadura, scottadura, sbrocciadura, sborciadura (C),
ischullacciaddura (S), spitturinatura, spitturradda
(Cs) (G) scollamento sm.
[neckline,
décollement, escote, Losleimung]
iscollamentu (LN), iscólliu (N), spoddiamentu, spiccigamentu (C),
ischullamentu (S), scullamentu (G) scollare vt.
[to
unglue, décoller, desencolar, ablösen]
iscollare, ispitzigare (L), iscollare (N), scollai, iscollai, spoddiai,
spiccigai, scottai (s. un vestito; cat. sp. escotar), sprittai (cat. ant. espritat), sturrunai, isturrunai, schisciai (C), ischollà,
ischullà (S), scullà, sgumà (G) // iscollare (L), scollai (C) “anche:
rompersi il collo, cadere malamente” scollato pp.
agg. [unglued,
décollé, desencolado, abgelöst]
iscolladu, ispitzigadu (L), iscollau (N), scollau, spoddiau, spiccigau,
scottau, sprittau, schisciau, sturrunau (C), ischolladdu, ischulladdu (S),
scullatu, sgumatu (G) scollatura sf.
[ungluing,
décollage, desencoladura, Ablösen]
iscolladura, ispitzigadura (L), iscolladura, ispettorronzu m. (N),
scolladura, spoddiadura,
spiccigadura, scottadura, sprittadura, sbrocciadura (C), ischulladdura
(S), scullatura (G) scollegamento sm.
[disconnexion,
disjonction, disyunción, Trennung]
iscullegammentu, isgiunghidura f.,
distaccu (L), iscumentu, iscumentadura f.,
irjunghidura f. (N),
scongiuntamentu, sgiungimentu (C), ischulligamentu, disthaccamentu (S),
scatambiamentu, disghjunghjtura f.(G) scollegare vt.
[to
disconnect, disjoindre, desjuntar, trennen]
iscullegare, isgiùnghere, distaccare (L), iscumentare, irjùnghere (N),
scongiuntai, sgiungi (C), ischulligà, disthaccà, siparà (S), scatambià,
disghjunghj’ (G) scollegato pp.
agg. [disconnected,
désuni, desjuntado, getrennt]
iscullegadu, isgiuntu, distaccadu (L), iscumentau, irjuntu (N),
scongiuntau, sgiuntu (C), ischulligaddu, disthaccaddu, siparaddu (S),
scatambiatu, disghjuntu (G) scollo sm.
[neckline,
décolletage, escote, Ausschnit]
iscolladura f., ispitzigadura f.
(L), iscolladura f. (N),
spoddiadura f., spiccigadura f. (C),
ischulladdura f. (S), scullatura
f. (G) scolmare vt.
[to
blunt, décombler, descolmar, herunterlassen]
iscolumare, iscolimare, ispittare, iscuccurrare, raire (L), iscuccurare,
iscuccumeddare (N), iscuccai, iscuccurai, scuccurai (C), fà a rasu,
ippittà (S), sculmà, radì (G) // ràida, raidura (L)
“scolmatura” scolo sm.
[drainage,
écoulement, escurrimiento, Abfluss]
iscolu (LN), scolu (C), ischoru, pabeddu, ricoru (S), scolu, sculatura f.
(G) // pérdidas biancas f. pl.
(L) “s. vaginale, elitrorrea”; pérdidas fiagosas f. pl. (L) “perdite vaginali
puzzolenti”; ùrbidu, urvitu (ant.)
(C) “fosso di s.” scolopendra sf.
zool. (Scolopendra cingulata) [scolopendra,
scolopendre, escolopendra, Skolopender]
porcheddu de chentu pes m. (L),
millipedes m. (N), pappapilleddu
m., babballotti centugambas m.,
ceréntula (C), millibedi m.,
zentubedi m. (S), centupedi m., middipedi
(G) scolopendria sf.
bot. (Scolopendrium vulgare) [scolopendrium,
scolopendre, escolopendra, Hirschzunge]
limba de chervu, limba de rùggine (L), limba de cherbu, casta de fìliche
(N), folla de spreni, erba lìngua (C), linga di zèivu (S), linga di
celbu (G) scolopio sm.
eccl. [scolop,
scolopie, escolapio, Scholop (Mönch)]
iscolópiu (LN), scolópiu (C), ischuropu, ischuròpiu (S), scolopu (G) scoloramento sm.
[fading,
décoloration, decoloración, Entfärbung]
iscoloramentu (LN), iscolorinzu (N), scoloramentu (C), ischururimentu (S),
sculuramentu, stignimentu (G) scolorare vt.
[to
fade, décolorer, descolorar, entfärben]
iscolorare (LN), scolorai, iscolorai, iscoloriri
(C), ischururà (S), sculurì, stignì, svintinà (G) scolorina sf.
[ink
remover, corrector, descolorante, Tintenfleckenentferner]
iscolorina (LN), scolorina (C), ischururina (S), sculurina (G) scolorire vt.
vi. [to
discolour, décolorer, descolorir, entfärben]
iscolorire (LN), scoloriri (C), ischururì, iffazzì, ivvanì (S), sculurì,
isculurì, stignì (G) scolorita sf.
[discolouration,
décoloration, descolorimiento, Entfärbung]
iscolorida (L), iscoloria (N), scolorimentu m.
(C), ischururidda, iffazzidda, ivvanidda (S), sculurita, isculurita
(G) scolorito pp.
agg. [faded,
décoloré, descolorido, verblichen]
iscoloridu, iscoloradu (L), iscoloriu, iscolorau (N), scoloriu, iscoloriu,
scolorau (C), ischururiddu, iffazziddu, ivvaniddu, ibbàsgiu (S),
sculuritu, isculuritu, stintu, svintinatu (G) scoloritura sf.
[discolouration,
décoloration, descolorimiento, Entfärbung]
iscoloridura (LN), scoloridura (C), ischururiddura, iffazziddura,
ivvaniddura (S), sculuritura (G) scolparsi vt.
rifl. [to
exculpate oneself, se discilper, disculparse, sich entschuldigen]
isculpàresi, disculpàresi (L), s’iscurpare, si discurpare (N),
si discurpai (C), ischuipassi, difindissi (S), sculpassi, scasgiunassi (G) scolpimento sm.
[sculpturing,
sculptage, escultura, Ausgeprägheit]
isculpimentu (L), iscorpidura f. (N), scurpimentu (C), ischuipimentu (S), sculpimentu (G) scolpire vt.
[to
sculpture, sculpter, esculpir, hauen]
isculpire, insculpire, bugiardare, piccare (sp.
picar) (L), iscorpire, iscurpire, iscarpeddare (N), scurpiri,
insculpiri ( (C), ischuipì , schuipì (S), sculpì (G) scolpito pp.
agg. [sculputured,
sculpté, esculpido, gehauen]
isculpidu, piccadu (L), iscorpiu, iscarpeddau (N), scurpiu (C),
ischuipiddu (S), sculpitu (G) scolpitore sm.
[sculptor,
sculpteur, escultor, Schnitzer]
isculpidore (L), iscorpidore, iscarpeddadore (N), scurpidori (C),
ischuipidori (S), sculpidori (G) scolta sf.
[sentry,
sentinelle, centinela, Wache]
iscùccia, ascùccia (L), iscorta (N), scùccia, ascùccia (C), ischùccia
(S), scolta (G) scombaciare vt.
[to
disjoin, disjoindre, desjuntar, trennen]
iscumentare (LN), scuncordai (C), disunì, siparà (S), disunì, scumpagnà
(G) scombiccherare vt.
[to
scribble, griffonner, borronear, bekritzeln]
isburronare, isgranfionare (L), iscarabocchiare (N), sgarraffiai,
scarraffattai (C), ischranfiunà (S), fà cinfrioni (G) scombinamento sm.
[disarrangement,
dérangement, desconcierto, Zerlegung]
isgiunghimentu, iscumentu, iscontzadura f.
(L), iscumentu, irboju, irbojada f., iscumbinamentu, trégulu (N),
tréulu, sculumerdu, scongiuntadura f.,
scuncordamentu (C), ischumbinamentu, ischunzaddura f.
(S), scumpunimentu, scumpagnamentu (G) scombinare vt.
[to
disarrange, déranger, desconcertar, durcheinanderbringen]
iscumbinare, iscumentare, iscontzare, isgiùnghere, isperzeniare (L),
iscumbinare, iscossiminzare, iscumentare, irbojare, iscuncordare,
isculimmerdare (N), treulai, attruppelliai (sp.
atropellar), ammazinai (cat.
metziner), sculummerdai (C), ischumbinà, ischunzà (S), scumpunì,
scumpagnà (G) scombinato pp.
agg. [screwy,
dérangé, desconcertado, zerschlagen]
iscumbinadu, iscumentadu, iscontzadu, isgiuntu (L), iscumbinau, iscumentau,
irbojau, iscuncordau, isculimmerdau, istrossau (N), treulau, attruppelliau,
ammazinau, sculummerdau (C), ischumbinaddu, ischunzaddu (S), scumpostu,
scumpagnatu (G) scombro sm.
itt. vds. sgombro scombussolamento sm.
[upsetting,
bouleversement, desorden, Verwirrung]
iscumbussulamentu, iscumbussulada f., iscumbùssulu,
attroppogliamentu, attroppogliada f., tribisu, troboju, buliadura f. (L), iscumbìlliu, trégulu, trepoju, bolluzu, supuzu, bullìssiu
(N), attruppélliu, tréulu (C), ischumbussuramentu, buriaddura f.,
ganamara f. (S), allòlliu, imbùliu, attruppègliu, impapucchjamentu scombussolare vt.
[to
upset, bouleverser, desconcertar, in Unordung bringen]
iscumbussulare, attroppogliare (sp.
atropellar), trobojare, buluzare, buliare, isculiertare, isordulare,
suliertare (L), iscumbilliare, tregulare (lat.
TREBULARE), trepojare, bolluzare, bullissiare, supuzare (N),
attruppelliai, treulai, scambillai, sciumbullai, sconfusionai (C),
ischumbussurà, ischussalthà, burià (S), allollià, imbulià,
attruppiglià, impapucchjà (G) scombussolato
pp. agg. [upset,
bouleversé, desconcertado, verworren]
iscumbussuladu, attroppogliadu, trobojadu, isculiertadu, isorduladu,
buluzadu, buliadu (L), iscumbilliau, tregulau, trepojau, bolluzau,
bullissiau, supuzau (N), attruppelliau, treulau, scambillau, sciumbullau
(C), ischumbussuraddu, ischussalthaddu, buriaddu (S), allolliatu,
imbuliatu, attruppigliatu, impapucchjatu (G) scombussolio sm.
[upsetting,
bouleversement, trastorno, Verwirrung]
iscumbussulamentu, iscumbussuladura f., iscumbùssulu, attroppógliu
(sp. tropel), tropoju, buluzu,
isórdulu, isculiertu (L), iscumbìlliu, trégulu, trepoju, bolluzu,
supuzu (N), attruppélliu, tréulu, mùrigu, spartzinamentu (C),
ischumbussuraddura f.,
buriaddura f., ischunserthu,
vulthuraddura f. (S), allòlliu,
allolliatura f., impapucchjatura
f., ziminu (G) scommessa sf.
[bet,
pari, apuesta, Wette]
iscommissa, iscumissa, iscummissa, posta (cat. posta), iscumbattu m. (L),
iscummissa (N), scumissa, scomissa, iscum(m)ìttia, iscum(m)issa, posta
(C), ischummissa, postha, pegnu m.
(S), scummissa, posta (G) // Oe est allegru che pìtzalu ca at binsu sa
posta (L) “Oggi è contento come
un allocco perché ha vinto la s.”; pónniri una posta (C)
“fare una s.” scommesso pp.
agg. [bet,
parié, apostado, gewettet]
iscummissu (LN), scumìttiu (C), ischummittiddu (S), scummissu (G) scommettere vt.
[to
bet, parier, apostar, wetten]
iscommìttere, iscummìttere, iscumissare iscummissare (L), iscummìttere
(N), scumitti, scomitti, iscum(m)ìttiri, poni in posta (C), ischummittì
(S), scummittì, iscummittì (G)
scommettitore sm.
[bettor,
parieur, apostante, Wettende]
iscummittidore (LN), scumittidori (C),
ischummittidori (S), scummittidori (G) scomodamente avv.
[uncomfortably,
incommodément, incómodamente, unbequem]
iscomodamente (LN), scomodamenti (C), ischomodamenti (S), scomodamenti (G) scomodare vt.
[to
trouble, déranger, incomodar, bemühen]
iscomodare, incomodare, iscodumare, incodomare, discodomare, infadare (sp.
enfadar), discumbeniare, iscumbeniare (L), incodumare, iscodomare,
iscomodare, irfadare, istrobbare (N), discomodai, iscomodai, incomodai,
infadai, strobbai (C), ischumudà, infaddà (S), scumudà, infadà (G) scomodato pp.
agg. [troubled,
dérangé, incomodado, unwohl]
iscomodadu, incomodadu, incodomadu, infadadu, discumbeniadu, iscumbeniadu
(L), incodumau, iscodomau, iscomodau, irfadau, istrobbau (N), incomodau,
infadau, strobbau (C), ischumudaddu, infaddaddu (S), scumudatu, infadatu
(G) scomodità sf.
[inconvenience,
incommodité, incomodidad, Unbequemlichkeit]
iscomodidade, incómodu m.,
discumbéniu m., iscumbeniada, istrobbu m.,
infadu m. (sp. enfado) (L),
iscomodidade, discodomidade, incódumu m., irfadu m., istrobbu m. (N), incómodu,
infadu m., strobbu m.
(C), ischomudiddai, infaddu m. (S),
scumuditai, infadu m. (G) scomodo agg.
[umcomfortable,
incommode, incómodo, unbequem]
iscómodu, incómodu, discódomu, discómodu, incomodosu, iscódomu, iscómudu
(L), discódomu, iscódomu, iscómodu, malostiosu, traballosu (N), scómodu,
scódomu, incómodu, discómodu, traballosu, fasciugu (cat.
feixuc) (C), ischòmudu, disagiosu, disagiaddu (S), scòmodu (G) scompaginare vt.
[to
upset, désagréger, descompaginar, verwirren]
iscumpaginare, iscumentare, triulare (lat.
TRIBULARE), pilisare, iscuncordare, solovrare (L), iscumpazinare,
iscumentare, iscussiminzare, istesserare, tregulare, trepojare (N),
scoscimingiai, iscoscimingiai, pilixai, treulai, accarraxai (C),
ischuscimignà, ischartafuglià, ribusthurà (S), scumpunì, ribulià,
svultulà (G) // scambillu (C) “scompaginamento” scompaginato pp.
agg. [upset,
désagrégé, descompaginado, verwirrt]
iscumpaginadu, iscumentadu, triuladu, pilisadu, iscuncordadu, solovradu
(L), iscumpazinau, iscumentau, iscussiminzau, istesserau, tregulau,
trepojau (N), scoscimingiau, scossimingiau, treulau, accarraxau (C),
ischuscimignaddu, ischartafugliaddu, ribusthuraddu (S), scumpostu,
ribuliatu, svultulatu (G) scompagnare vt.
[to
break up, séparer, desaparear, vereinzeln]
iscumpagnare, isgiùnghere (lat.
IUNGERE), isperzeniare (L), iscumpanzare, iscumpannare, irjùnghere
(N), scumpangiai, sparigai, slobai (lat.
*CLOPPARE x COPULARE) (C), ischumpagnà, ippaggià (S), scumpagnà,
scappià, spagghjà, scatambià (G) scompagnato pp.
agg. [odd,
séparé, desapareado, einzeln]
iscumpagnadu, isgiuntu; iscàbulu (L), iscumpanzau, irjuntu (N),
scumpangiau, sparigau, slobau (C), ischumpagnaddu, ippaggiaddu (S),
scumpagnatu, scappiatu, scàppiu, spagghjatu, scatambiatu; iscàbbulu,
scapurru (G) scompannare vi.
(sconciare) [to
spoil, découvrir, malograr, vernichten]
iscontzare (LN), sconciai (C), ischunzà (S), scuncià, iscuncià (G) scomparire vi.
[to
disappear, disparaître, desaparecer, verschwinden]
iscumpàrrere, iscumparire, isparire, cabulare (lat.
*CAPULARE), innavantare, isgalare (L), discumpàrrere, iscumpàrrere,
isparire, irghelare (lat. CAELUM),
iserghire, irfrogorare, imbèrghere (lat.
IMMERGERE) ,ispreundare (N), scumparri, iscumparri, sparessi (sp. ant. desparecer), desluxiri (sp. deslucir) (C), ischumparì, ipparì (S), scumparì, sparì,
disparì, capulà, scabbulà, iscabbulà, accrisà (G) scomparsa sf.
[disappearance,
disparition, desaparición, Verschwinden]
iscumpàrfida, discumpàrfida, disparida, ispàrfida, isparida, iscumparta,
isparimentu m. (L), iscumpàssia, iscumpàssita, iscumparta, irgheladura (N),
scumparta, sparessimentu m.,
sparéssida, desluxida (C), ipparimentu m.,
ipparidda (S), sparizioni (G) scomparso pp.
agg. [disappeared,
disparu, desaparecido, verschwunden]
iscumpàrfidu, discumpàrfidu, iscumpàrsidu, ispàrfidu, iscumparsu,
iscumpartu, isparidu, cabuladu, ispaléschidu (L), iscumpàssiu,
iscumpartu, ispariu, irghelau, isérghiu, isérghitu, ispreundau,
irfrogorau, imbérghiu, imbertu (N), scumpartu, sparéssiu, disparéssiu,
deslùxiu (sp. deslucido) (C),
ischumpariddu, ippariddu (S), scumpalsu, sparutu, isparutu,
disparutu, capulatu, scabbulatu, iscabbulatu (G) scompartimento sm.
[partition,
compartiment, reparto, Fach]
iscumpartimentu (LN), scumpartimentu, scumpartzimentu (C),
ischumparthimentu (S), scumpaltimentu (G) scompartire vt.
[to
divide, partager, compartir, aufteilen]
iscumpartire, partire (lat. PARTIRE) (LN), scumpartziri, iscumpartziri, spartziri (C),
ischumparthì, imparthì (S), spaltì, ispaltì, paltì (G) scompensare vt.
[to
be out of balance, déséquilibrer, descompensar, aus dem Gleichgewicht
bringen]
iscumpensare (LN), scumpensai (C), ischumpinsà (S), scumpinsà (G) scompensato pp.
agg. [unbalanced,
déséquilibré, descompensado, unausgeglichen]
iscumpensadu (L), iscumpensau (N), scumpensau (C), ischumpinsaddu (S),
scumpinsatu (G) scompenso sm.
[lack
of balance, insuffisance, descompensación, Dekompensation]
iscumpensu (LN), scumpensu (C), ischumpensu (S), scunseltu (G) //
iscrancamentu de coro (L) “s.
cardiaco” scompiacente agg.
mf. [unaccomodating,
désobligeant, descortés, unhöflich]
malammodidu, malestrosu, isgarbadu
(L), irgrabau, trémpinu, mentósicu (N), arrevésciu, arrebeccu (cat. rebec), scundiu (sp.
escondido) (C), isghaibbaddu, ischumpiazenti (S), scuntrizzu, sgalbatu,
di malvessu (G) scompigliamento, -ìglio sm.
[confusion,
bouleversement, zozobra, Verwirrung]
abbadinu, chimentu, chighìlliu, tremuttu, tiffittanu, buluzu, treboju,
troboju, trobojada f., trobógliu, attroppógliu, troboddu, pilisu,
aggiolottu, aggiorottu, abbolottu, abbalottu (sp.
alboroto), trìulu, triuladura f.,
suguzu, iscussiminzu, disaccattu (sp.
desacato), attuttina f.,
baraunda f., segrestu, sagrastu, attreghentu, iscumpìgliu (L), abbolottu,
affusu, iscumbìlliu, issubbùlliu, trégulu, trepoju, trébulu, bolluzu,
supuzu, pilisu (N), attruppélliu, attroppégliu, trobeddu, stragamallu,
tudugu, studugu, baraunda f., tréulu,
sturuddu, murisma (sp. morisma),
sciumbullu, trumbullu, battùliu, arruffamentu, sculumerdu, scuncordu,
stragatzu, carraxu, battaria f.,
avvolottu (cat. avalot) (C),
abburottu, trimuttu, suruvru, cunfusioni f.,
ischumpìgliu (S), abbulottu, attruppègliu, spapògliu, ispapògliu,
ruirrù, trimuttu, tiffittanu, tréulu, buddeu, baraunda f.,
digògliu (G) scompigliare vt.
[to
upset, bouleverser, desordenar, In Unordung bringen]
abbadinare, triulare (lat. TRIBULARE),
buluzare, bulluzare (probm. tosc.
bulegghjo o crs. buliggià), intriglire, attroppogliare (sp.
atropellar), attroboddare, attroboddiare, troppogliare, trippogliare,
trippollare, trobojare, trobogliare, troboddare, simuddire, iscagaglionare,
abbolottare (sp. alborotar),
abbuluttare, arbulottare, aggiolottare, aggiorottare, avvolottare,
suguzare, istremuttire, sumbuzare (lat.
*SUBBULLIARE), imprabastulare, battagliare (it.
battagliare o sp. batallar), battugliare, solovrare, iscontziminare,
iscossiminzare, iscumpigliare (L),
iscumbilliare, pilisare, tregulare, trepojare, bolluzare, abbullissiare,
abbuluttiare, attroppegliare, troppellare, issubbulliare, suluventare,
supuzare, bubusare, trubusare, uvusare, abbadinare (N), attruppelliai,
attroppegliai, attroppigliai, stragamullai, sculummerdai, strumbullai,
trumbullai, trobullai, treulai, tudugai, studugai, istudugai,
imprabastulai, scambillai (it. ant.
scombigliare), sciambullai, sciumbullai, sumbullai, sturuddai,
trambuliai, battuliai, avvolottai (cat.
avolotar), trobeddai, streulai, troboddicai, scuncordai, arruffai,
sconciai, scrabionai (s. i capelli), affricchillonai, arrebuliai, cuvisonai, sconfusionai,
trobilicai (C), ischumpiglià, buriggà, muriggà, suruvrà, attruppuglià,
dischumpiglià, iffrappagliurà (S), abbuluttà, attruppiglià, scuncimignà (Cs), scunciminnà (G) scompigliato pp.
agg. [upset,
bouleversé, desordenado, verwirrt]
abbadinadu, triuladu, buluzadu, intriglidu, attroppogliadu, troppogliadu,
trippogliadu, trippolladu, trobojadu, attroboddadu, abbolottadu,
aggiolottadu, aggiorottadu, suguzadu, istremuttidu, sumbuzadu,
imprabastuladu, battagliadu, battugliadu, solovradu, iscossiminzadu,
iscumpigliadu, isgiagaradu, simuddidu (L), iscumbilliau, issubbulliau,
pilisau, tregulau, trepojau, bolluzau, supuzau, bubusau, trubuscau,
abbadinau (N), attruppelliau, attroppegliau, stragamullau,
stragambullau, sculummerdau, trobullau, treulau, tudugau, studugau,
imprabastulau, scambillau, sciumbullau, sturuddau, trambuliau, battuliau,
avvolottau, trobeddau, troboddicau, streulau, scuncordau, arruffau,
sconciau, cuvisionau, trobilicau, scrabionau (C), ischumpigliaddu, buriggadu, muriggaddu, suruvraddu,
iffrappagliuraddu (S), abbuluttatu, attruppigliatu, scuncimignaddu (Cs), scunciminnatu
(G) scompigliatore sm.
[upsetter,
bouleverseur, turbador, Verwüster]
buluzadore, triuladore, attroppogliadore, trobojadore, ghettappare,
trepejale, solovradore (L), trepojadore, pilisadore, bolluzadore,
supuzadore, iscumbilliadore
(N), attruppelliadori, treuladori, arruffadori, arruffoneri, scuncordadori,
avvolottadori, scrabionadori, sculafogu, travesseri, trevesseri
(C), ischumpigliadori, buriggadori, muriggadori, suruvradori (S),
abbulottadori, attruppigliadori (G) // S’ómini treuladori ponit in
gruxi sa famìglia (prov.-C) “L’uomo s. mette in croce la famiglia” scompiglio:
attrobóddiu, attroboddu, attroboddamentu, avvolottu, battùgliu, iscómpica
f., iscossiminzu, iscrobu, sumbuzada f., -adura f.,
suliertu (L), abbullìssiu,
abbulùttiu, abbuttinu, attroppégliu, tribulada f. (N), alborottu,
arrevolottu, avvaottu, avvobottada f., barauna f., bulìggiu,
cunvesioni f., murìsima f., trambullu, travessura f.,
tregallu (C), attutinu, iffrappàgliuru, ribusthuramentu (S), buliana f.,
scumpìgliu (G) // forrogosu (L) “che mette scompiglio”; scompisciarsi vt.
vi. rifl. [to
piss, crever (de rire), desternillarse, in die Hosen pissen]
pisciàresi (dae su risu), iscasciare (L), si pissiare (N), si pisciai
(C), pisciassi, acciaggarassi, ischasciassi (S), pisciassi (G) // est
iscasciende dae su risu (L) “si
sta scompisciando dalle risate” scomponibile agg.
mf. [decomposable,
décomposable, descomponible, zerlegbar]
iscumponìbile (LN), scumponìbili (C), ischumpunìbiri (S), scumpunìbbili
(G) scomponimento sm.
[decomposition,
dérangement, descomposición, Zerlegung]
iscumponimentu, iscumpostura f., iscontzu, iscumentu (L),
iscumponimentu, iscumentu (N), scumponimentu, scuncordu (C),
ischumpunimentu, immuntaddura f. (S),
scumpunimentu (G) scomporre vt.
[to
take to pieces, déranger, descomponer, zerlegen]
iscumpònnere, iscumentare, discumpònnere, iscugumatzare, iscuncordare,
illaunire (L), iscumpònnere, iscumentare (N), scumponni, iscumponni,
scuncordai, screbuddiri (C), ischumpunì, immuntà, dimmuntà (S), scumpunì,
isfà (G) scomposizione sf.
[decomposition,
dérangement, descomposición, Zerlegung]
iscumponidura (LN), scumponidura (C), ischumposizioni (S), scumpunitura,
scumposizioni (G) scompostezza sf.
[unseemliness,
désordre, descompostura, Lässigkeit]
discumpostesa, iscumpostesa (L), iscumpostesa (N), scumpostura,
discompostura, ciarollu m. (C),
ischumposthèzia (S), scumpostèzia (G) scomposto pp.
agg. [unseemly,
dérangé, descompuesto, zerlegt]
iscumpostu, iscumentadu, iscuncordadu, illaunidu, accioccioroddadu (L),
iscumpostu, discumpostu, iscumentau, ispatarratu (N), scumpostu, scumpónniu,
screbuddiu, acciarollau (C), ischumposthu, immuntaddu, dimmuntaddu (S),
scumpostu, iscumpostu, isfattu (G) scomputare vt.
[to
deduct, décompter, descontar, abziehen]
bogare (lat. VOCARE), detraire,
menguare (sp. menguar), miminare,
minimare (lat. MINIMARE) (L),
bocare, menguare, iscontare (N), detrai, bogai, scomputai (C), ischumputà,
detraì, buggà (S), sfalcà, dettraì, bucà (G) scomputo sm.
[deduction,
décompte, descuento, Abzug]
detraidura f., bogamentu, mèngua
f., iscontu (L), bocadura f.,
iscontu, mèngua f. (N),
detraidura f., bogadura f., scontu ,scómputu
(C), ischontu, buggaddura f., detrazioni f. (S), sfalcatura f.,
bucatura f., scontu (G) scomunica sf. [excommunication, excommunication, excomunión, Exkommunikation ] iscomùniga, iscomìniga, iscominione, iscomunione, iscomunicassione, iscumìniga, mattenna (L), iscomùnica, iscomìnica, iscumìnica (N), scumùniga, scomùniga, scomìniga, scomunioni, scumìniga, attàssiu m. (C), ischumùnigga (S), scumìnica, iscumìnica, scumìnigga (Cs (G) // Sa scomùniga de predi Antiogu (C) “La s. di prete Antioco” |
|
scomunicare vt.
[to
excommunicate, excommunier, excomulgar, exkommunizieren]
iscomunigare, iscominigare (it. o
lat. EX-COMMUNICARE) (L), iscominicare, iscuminicare (N), iscomunigai,
scuminigai, scumunigai, scomunigai, tassiai (C), ischumuniggà, schumuniggà
(S), scuminicà, iscuminicà, scumunicà, iscumunicà (G) scomunicato pp.
agg. [excommunicated,
excommunié, excomulgado, exkommuniziert]
iscomunigadu, iscominigadu (L), iscominicau, iscuminicau (N), scuminigau,
scumunigau, scomunigau, scorminigau (C), ischuminiggaddu, schumuniggaddu
(S), scuminicatu, scumunicatu (G) scomunicatore sm.
[excommunicator,
celui qui excommunie, excomulgador, Exkommunizierer]
iscumunigadore, iscominigadore (L), iscominicadore, iscuminicadore (N),
scumunigadori, scomunigadori (C), ischumuniggadori (S), scuminicadori (G) scomuzzolo sm.
[crumb,
miette, miga, Bröckchen]
farfaruza f., pibinida f.,
minutzu, ciribìcculu (L), ascra f.
(lat. ASC’LA), farfaruza f.,
iscaza f., fricchinia f.,
canticheddu (N), pimpirina f., cìrfinu,
solla f. (C), àscia f., pezzareddu, imbruschu, chighinidda f. (S), minuzzuleddu, chilivrinu, crivinita f., caravùddula f. (G) sconcare vt.
[take
off tub, tirer de la cuve, sacar del cuenco la colada, leeren] bogare sos pannos dae sa tinedda; isconcare, iscabittare,
degogliare (cat. sp. degollar)
(L), bocare dae sa conchedda; isconcare (N), scovonai (cat. coven); degollai, scabitzai (C), ischurthinà; ischabbizzà
(S), scuncà, bucà da la conca; stistà, scuddà (G) sconcatura sf.
[taking
off tub, tirage de le cuve, sacadura del cuenco, Leerung]
bogadura dae sa tinedda (L), bocadura dae sa conchedda (N), scovonadura
(C), ischurthinu m. (S),
scuncatura, pidàcciu m. (G) //
bioccu m. (S) “sconcatura che si pratica attorno agli
alberi” sconcertare vt.
[to
disconcert, déconcerter, desconcertar, stören]
iscuntzertare, trambuliare, isculiertare, attremenare, atturdire (cat.
sp. aturdir) (L), iscussertare, isculimmerdare, isporare (N),
atturdiri, spantai, attruppelliai (sp.
atropellar), strobbai, iscuntzertai, scuntzertai, scuntretzai (C),
ischunzirthà, ischunserthà, ischuntrià, disattinà, ippantà (sp. espantar) (S), scunciltà, scunsaltà, iscunsaltà, spantà,
abbiralà (G) // disattinaddu
(S) “sconcertato” sconcerto sm.
[perturbation,
déconcertement, desconcierto, Verwirrung]
iscuntzertu, trambùliu, iscussertu, iscontzérriu, atturdimentu (L),
iscussertu, iscumentu, iscussiminzu, abballizada f., abballizu,
isporu (N), scuntzertu,
strobbu, attruppélliu, atturdimentu (C), ischunserthu, ischòntriu,
ippantu (S), scunseltu, iscunseltu, scuncertu (Lm), spantu
(G) sconcezza sf.
[indecency,
saleté, ruindad, Anstössigkeit]
tzàntara, porcheria, estremos m. pl. (sp. extremos) (L), porcheria, titulia (N), stremu m.,
istremu m., porcheria, bregùngia, duttèntzia (C), purcharia, zàntara,
vaghogna (S), spòmpiu m., ispòmpiu
m., scunviu m., pulcaria, rumenza (G) sconciamente avv.
[indecently,
indécemment, obscenamente, anstössig]
iscumpostamente (L), a s’irmérdula-irmérdula, a s’irmérduli-irmérduli
(N), scumpostamenti (C), vagognosamenti (S), sconciamenti (G) sconciamento sm.
[undoing,
gaspillage, desarreglo, Pfuscherei]
iscontzamentu (L), iscontzadura f. (N),
sconciamentu, sciusciu, sciasciamentu, sciasciadura f.
(C), ischunzamentu, ischunzaddura f.
(S), sconciamentu (G) sconciare/1 vt.
[to
spoil, abîmer, gastar, zerstören]
isconciare (L), iscontzare (LN), sconciai, isconciai, sciuscionai,
sciusciai, sdorroccai, sculai (C), ischunzà (S), scuncià, iscuncià,
sfainà (G) // Morte iscontzat cuntrattu “La morte sconcia il contratto”; Su chi faches chin sa conca non
nche l’iscontzes chin sos pedes (prov.-N) “Ciò
che fai con testa non sconciarlo con i piedi”; La molti scòncia e
accòncia (prov.-G) “La morte
sconcia e acconcia” sconciare, -arsi/2 vi.
(abortire) [to
miscarry, avorter, abortar, abortieren]
istrummàresi (L), s’istrummare (N), si strumai (C), isthrumassi (S),
strumassi, istrumassi, fragghjassi (G)sconciato
pp. agg. [spoiled,
abîmé, gastado, zerstört]
iscontzadu (L), iscontzau (N), sconciau, sciusciau, sdorroccau, sculau
(C), ischunzaddu (S), scunciatu, iscunciatu, sfainatu (G) sconciatura sf.
[miscarriage,
gaspillage, desarreglo, Pfuscherei]
iscontzadura (LN), sconciadura, sciusciadura, sdorroccadura, sculadura
(C), ischunzaddura (S), scunciatura, iscunciatura (G) sconcio sm.
[obscene,
indécent, indecente, anstössig]
iscontzu, seneviccu, tzàntara f., indetzèntzia f. (L),
iscontzu, tzàntara f., indetzèntzia
f. (N), scónciu, iscónciu,
ciàntara f., indetzèntzia f.
(C), zàntara f., vaghogna f. (S), scònciu,
iscònciu, zàntara f., diegnu (probm.
it. disdegno) (G) sconcludere vt.
[to
undo, rompre, desdecir, verleugnen]
iscontzare, disfàghere (L), iscuncordare, iscontzare, irbojare (N),
scuncordai, sculai (C), ischunzà, no cuncrudì (S), sfà, disfà (G) sconclusionare vi.
[to
vary, varier, variar, ändern]
isvarionare, disattinare (sp. desatinar), impaffulare (L), irbarionare, disattinare (N),
sciolloriai, disattinai (C), ischuncrusiunà, ibbadraglià, ivvasciddà
(S), sculdiulà (G) sconclusionato pp.
agg.
[inconclusive,
incohérent, ilögico, unlogisch]
isvarionadu, disattinadu, fora de lìbides, variadu, illerieddadu,
impaffuladu, pebbeccu (pe’ de beccu) (L), irbarionau, disattinau
(N), sciollorau, acciarollau, drollu (cat.
drol), sgangaliau, scancioffau, attruppelliau (C), ischuncrusiunaddu,
ischuntriaddu, ibbadragliaddu, ivvasciddaddu (S), sculdiulatu, scatrannatu,
arrugghjuperra (G) // In sa préiga non b’aiat filu de prèndere! (L) “La predica era s.” sconcordante p.
pres. agg. mf. [discordant,
discordant, discordante, diskordant]
discuncordu, iscuncordante, iscuncordu, iscussonante (L), iscuncordu,
iscuncordante (N), scuncordu, iscuncordu, discordanti (C), ischurcurdhanti,
ischunsunanti (S), discoldi, scunculdiatu (G) sconcordanza sf.
[discordance,
discordance, desacuerdo, Diskordanz]
iscurcordàntzia, discuncòrdia (L), iscuncordadura, iscuncordàntzia,
discuncordadura (N), scuncórdiu m. (C), ischuncurdhànzia, ischuncordhu m. (S), scuncòldia, disculdànzia (G) sconcordare vi.
[to
discord, être en désaccord, discordar, nicht übere instimmen] isconcordare, iscuncordare (lat.
EX-CONCORDARE o it.), discuncordare (L), iscuncordare, ispizare,
irbojare (N), scuncordai, iscuncordai, scuncodrai (C), ischuncurdhà (S),
scunculdià, disculdà, esse in cumbatta (G) sconcorde agg.
mf. [discordant,
dissident, discorde, uneinig]
iscuncordante, discuncordu, iscuncordu, iscussonante (L), iscuncordu,
iscuncordante (N), scuncordu, scuncordiau (C), ischuncordhu (S),
scunculdiatu, discoldi (G) sconcordia sf.
[discord,
dissentiment, desconcordia, Uneinigkeit]
discuncòrdia, disaccordu m. (L),
iscuncordadura, iscuncordàntzia (N), scuncórdiu m., scórriu m. (C),
ischuncordhu m., disaccordhu m.
(S), scuncòldia, disaccoldu m.
(G) scondito agg.
[unseasoned,
non assaisonné, desabrido, ungewürzt]
iscundidu (L), iscundiu (N), scundiu (C), ischundiddu (S), scunditu (G) sconfacente agg.
mf. [unbecoming,
impropre, desconveniente, unpassend]
iscumbeniente (LN), scumbenienti (C), ischunvinienti, dischunvinienti (S),
disaffattenti, scunvinienti (G) sconfessare vt.
[to
disavow, désavouer, renegar, desavouieren]
iscunfessare, dennegare (sp. denegar) (L), iscuffessare, affavularjare (N), scunfessai,
dennegai, sminciri (C), ischunfissà, iffauraggià, riniggà (S), scunfissà,
smintì, sfaulà (G) sconfessione sf.
[disavowal,
désaveu, reprobación, Desavouierung]
iscunfessione, dennega, dennegu m. (L),
iscuffessione, negas pl. (N),
scunfessioni, smincida, smincimentu m.
(C), ischunfissamentu (S), iscunfissioni, dinecu m.
(G) sconficcare vt.
[to
pull out, détacher, desclavar, herausziehen]
isgiaittare, bogare (lat. VOCARE x
VACARE), isficchire (L), iscravare, bocare, catzare (N), scravai,
spranciai (C), ischrabà, buggà (S), sfilchì, tustà, stinaddà (s.
i chiodi con la tenaglia) (G) sconfidare vi.
[to
distrust, se défier, desconfiar, nicht anvertrauen]
iscrèere, iscunfidare, diffidare (L), discunfidare, iscrèdere, diffidare
(N), discunfidai , discunfiai (sp.
desconfiar), screi, diffidai (C), ischunfidà, diffidà (S), scunfidà,
diffidà (G) sconfìggere vt.
[to
defeat, défaire, vencer, schlagen]
bìnchere (lat. VINCERE), iscùdere
(LN), binci, sderruttai, sprabaxai (C), ischunfiggì, vinzì (S),
scunfigghj’, vincì, suparà (G) sconfinamento sm.
[exceeding,
franchissement, violación de frontera, Grenzüberschreitung]
illaccanamentu, illaccanadura f., illaccanonzu, iscussorzada f.,
iscussorzamentu (L), illaccanamentu, illaccanadura f., iscresuramentu,
iscussorjamentu (N), slaccanamentu (C), ischunfinamentu (S), sciuta fora
di làccana f. (G) sconfinare vi.
[to
trespass, franchir (de la frontière), pasar la frontera, die Grenze überschreiten]
illaccanare, iscussorjare, laccanajare, iscussorzare (L), illaccanare,
iscresurare, iscussorjare (N), slaccanai, bessiri de làccana, scussorgiai
(C), ischunfinà (S), iscì fora di làccana, passà in locu angenu (G) sconfinato pp.
agg. [unlimited,
illimité, ilimitado, unbegrenzt]
illaccanadu, iscussorzadu, isfundaradu, isfundoradu, isfunduradu (L),
illaccanau (N), slaccanau, estremau, smesurau (C), ischunfinaddu (S),
isciutu fora di làccana (G) sconfitta sf.
[defeat,
défaute, derrota, Niederlage]
derrotta (ant.) (L), iscunfitta, pérdida (LN), sderrotta,
sderrutta, derrutta, derrotta (sp. derrota) (C), ischunfitta (S), scunfitta, paldimentu m.
(G) sconfitto pp.
agg. [defeated,
défait, derrotado, geschlagen]
iscunfittu, bissu, bìnchidu (L), iscunfittu, bintu, bissu (N), bintu,
sderruttu, sprabaxau (C), ischunfittu, vintu (S), scunfittu, vintu,
vinciutu (G) sconfortante p.
pres. agg. mf. [discouraging,
décourageant, desconsolante, trostlos]
iscunfortante, discunfortante, inconsolante (L), iscunfortante,
iscuffortante (N), discunfortanti, disalentadori, discunsoladori (C),
ischunfurthanti (S), scunfultanti, scunsulanti (G) sconfortare vt.
[to
discourage, décourager, desalentar, entmutigen]
iscunfortare, discunfortare, isconnortare, iscunnortare, iscorazire,
disaminare (sp. desanima),
arruntzare (L), iscunfortare,
iscuffortare, isconnortare, iscunortare, iscorazire (N), discunfortai,
disalentai (sp. desalentar),
discunsolai, scorai (C), ischunfurthà (S), scunfultà, scunsulà (G) sconfortato pp.
agg. [discouraged,
découragé, desalentado, entmutigt]
iscunfortadu, discunfortadu, discunortadu, isconnortadu, iscunnortadu,
iscoloviadu, iscorazidu, disanimadu (L), iscunfortau, iscuffortau,
isconnortau, iscoraziu (N), discunfortau, disalentau, disconsolau, scorau
(C), ischunfurthaddu (S), scunfultatu, scunsulatu (G) sconforto sm.
[discouragement,
découragement, desaliento, Trostlosigkeit]
iscunfortu, discunfortu, discunnortu, isconnortu, iscunnortu, disàminu,
isconsolu, disconsolu (cat. desconsol), iscoramentu, arrennegu (sp. ant. renegar) (L), iscunfortu, iscuffortu, disànimu,
isconnortu, iscunortu, iscorazidura f.
(N), scoramentu, iscunnortu, disaccunnortu (sp.
ant. conhortar + dis-), affriggimentu, disalientu (sp. desaliento), discunsolu (C), ischunforthu, ischoramentu,
ischuraggiamentu (S), scunfoltu, scunsolu, discunsolu, siccacori (G) scongiurare vt.
[to
exorcise, conjurer, conjurar, beschwören]
supplicare, vittire, iscungiulare, iscongiulare, iscungiulittare,
iscunzolare, incarèschere, presciare (ant.) (L), suppricare,
evitare (N), pregantai (lat. *PRAECANTARE),
fuiri, straviai (C), ischungiurà, ischugnurà (S), scugnurà, scunghjurà,
dà li paràuli folti (G) scongiuro sm.
[exorcism,
conjuration, conjuro, Beschwörung]
verbu, berbu (lat. VERBUM), iscongiulada
f. , iscungiolada f. (L), berbu, abberbadura f.,
dispossorju, erezia f., infantizu,
isconzolu, parabenes pl. (N), pregantu, sciàscinu, brebu, abbrébiu
(C), ischungiuru, ischugnuru (S), scunghjuru, scugnura f., scugnuru, signatura f.,
paràula folti f. (G) //
abbrebare (L), abberbare (N), abbrebai (C) “ammaliare
per mezzo degli s.”; bullìssia
f. (N) “s. usato nei giochi dei
bambini”; signà, punì li mani, malticcià, fà l’óciu
(G) “fare gli s. contro il
malocchio” sconnessione sf.
[disconnectedness,
manque de liaison, inconexión, Zusammenhangslosigkeit]
iscumbinamentu m., iscussertu m., isgiogulada, -adura, isgiogulamentu m. (L), iscumentadura
(N), scuncordamentu m.,
scancaramentu m., sgiungimentu m.
(C), ischumbinamentu m. (S),
scunseltu m., scancaramentu m. (G) sconnesso pp.
agg. [disconnected,
disjoint, desconectado, lose]
iscussertadu, iscadappiadu, iscadàppiu, iscumbessu, iscalchidu,
isgioguladu (L), iscussertu, iscussertau, iscumentau, istrossau,
iscattilatu, bàbulu, irfraschiau, traganau (N), scuncordau, sgangaliau,
scancarau, sgiuntu, sculau, stavellau, sciumbesciadu (C), ischumbinaddu,
ischuscimignaddu, ischancaraddu, iscunsarthaddu (S), scunsaltatu,
iscunsaltatu, scatriatu, scancaratu (G) sconnettere vt.
vi. [to
disconnect, disjoindre, desconectar, aus den Fugen bringen]
iscussertare (sp. desconcertar),
iscadappiare, iscàlchere, isgiogulare (L), iscussertare, iscumentare,
istrossare (cat. destrossar; sp.
destrozar), irfraschiare (N), scuncordai, sgangaliai (probm.
sp. ant. escangalhar), scancarai, sgiungi, sculai, stavellai (cat.
estavellar) (C), ischumbinà, ischuscimignà, ischusciumignà,
ischancarà, ischunsarthà (S), scunsaltà, iscunsaltà, scatrià, scancarà
(G) sconocchiare vt.
[to
spin, décharger, pelar la rueca, spinnen]
iscannugare, bogare dae sa rucca (L), iscannucrare, iscronucare (N),
scannugai (C), buggà da la rocca (S), bucà da la rucca (G) sconocchiato pp.
agg. [spun,
déchargé, hilado, gesponnen]
iscannugadu (L), iscannucrau, iscronucau (N), scannugau (C), buggaddu da
la rocca (S), bucatu da la rucca (G) sconocchiatura sf.
[spinning,
reste d’une quenouillée, hilado, Spinnerei]
iscannugadura (L), iscannucradura, iscronucadura (N), scannugadura,
scannugamentu m. (C), buggaddura da la rocca (S), bucatura da la
rucca (G) sconoscere vt.
[to
disown, méconnaître, desconocer, verkennen]
isconnòschere, disconnòschere (lat.
COGNOSCERE + dis) (L),
irreconnòschere, isconnòschere (N), disconnosci, sconnosci (C),
ischuniscì, irricuniscì (S), scunniscì, discunniscì (G) sconosciuto pp.
agg. [unknown,
inconnu, desconocido, unbekannt]
disconnóschidu, disconnottu, isconnottu, misconnottu, discoscidu (L),
irreconnottu, isconnóschiu, non connottu
(N), disconnottu, sconnósciu (C), ischunisciddu (S), scunnisciutu,
discunnisciutu (G) sconquassare vt.
[to
shatter, fracasser, sacudir, erschüttern]
isconcuassare, dilabare (sp. deslavar), solovrare, solivrinare, soluvrinare, solovrinare,
isfasciare (it. sfasciare),
segrestare (cat. segrestar),
ildanare (L), iscruncassare,
iscuncassare, iscuncuassare, irfassare, iscumentare (N), destrossai (cat. destrossar; sp. destrozar), destrui (sp. destruir), sciascionai, sciusciai (it. sfasciare), stressinai, arrogai (C), suruvrà, brisarthà,
fragassà, sagrasthà (S), scuncascià, scuncià, sciambarà, scuntassà,
iscatarà, dissantarà, intazzà (G) sconquassato pp.
agg. [ramshackle,
fracassé, sacudido, erschüttert]
isconcuassadu, dilabadu, solovradu, solovrinadu, isfasciadu, segrestadu,
ilgadaradu, iscaderadu, isgiagaradu (L), iscuncuassau, irfassau,
iscumentau (N), destrossau, destruiu, sciusciau, stressinau, arrogau (C),
suruvraddu, brisarthaddu, fragassaddu, sagrasthaddu (S), scuncasciatu,
scunciatu, sciambaratu, scuntassatu, iscataratu, scunsaltaddu
(Cs), dissantaratu, intazzatu (G) // Ancora mi piaghet de
godire,/ mancari sia tottu iscumbessadu (L) “Ancora
mi piace godere,/ nonostante sia tutto s.” sconquasso sm.
[violent
shaking, destruction, sacudida, Erschütterung]
isconcuassu, iscagassu, iscagatzu, iscagàtzulu, solovru, solovrada f.,
destrossa f., iscossiminzu, batturellu, istrossa f. (cat. destrossa), istruissione f., istruènscia f. (L),
iscuncuassu, irfassadura f.,
soruvru, iscumentadura f. (N),
destrossu (sp. destrozo),
destrossa f., sciaccu,
stragamallu, attruppélliu (sp.
atropellar), avvolottu (cat.
avalot) (C), suruvru, suruvramentu, sagrastu, fragassu, disaccaddu,
disaccattu (sp. desacato) (S), scuncàsciu, scuncuàsciu, scuntassu, intazzu,
dissàntara f. (G) sconsacrare vt.
[to
deconsecrate, déconsacrer, secularizar, entweihen]
iscunsagrare (L), iscussacrare (N), scunsagrai (C), ischunsacrà,
ischunsagrà (S), scunsagrà (G) sconsacrato pp.
agg. [deconsecrated,
déconsacré, secularizado, entweiht]
iscunsagradu (L), iscussacrau (N), scunsagrau (C), ischunsacraddu,
ischunsagraddu (S), scunsagratu (G) sconsacrazione sf.
[deconsecration,
désaffectation, secularización, Entweihung]
iscunsagramentu m. (L),
iscussacradura (N),
scunsagradura f. (C), ischunsagrazioni (S), scunsagrazioni (G) sconsideratamente avv.
[rashly,
inconsidérément, desconsideradamente, unbesonnen]
a s’affaiu, a sa macconatza, a s’intumbi-intumbi, a s’imbesti-imbesti
(L), a s’istumbu, chentza cussideru (N), abbentadamenti, sconcadamenti,
sfundoriadamenti, scilibridamenti, a sa stravanada (C),
ischunsideraddamenti, a la maccunazza, a l’andhera (S), a la scuntriata,
a l’inceltu, cun intumbùgghjni (G) // Non sias che male furiosu (L) “Non
agire s.” sconsideratezza sf.
[rashness,
inconsidération, desconsideración, Unüberlegtheit]
iscunsideru m., disattinu m.
(sp. desatino), istraganore m. (L), iscussideradesa,
iscussideru m., conchisedda (N),
abbentamentu m., abbentadura,
stravanada, sfundóriu m.,
disattinu m. (C), ischunsideraddèzia,
imprudènzia (S), intumbùgghjni (G) sconsiderato agg.
[rash,
inconsideré, desconsiderado, unbesonnen]
iscunsideradu, imprudente, abbentadu, allampadu, iscabadu (L),
iscossideratu, iscussiderau, allabentau, abbeliau, chervedderi,
iscreveddatu, arroddinu, istraganau (N), abbentau, sbentiau, sconcau,
sconchiddisciau, sfundoriau, disattinau, stravanau, avveriau (sp.
averiado) (C), ischunsideraddu, ischabizzuraddu, avvintaddu (S),
cialbicu, scuntriatu, attravanatu, scimpiatu, sciabbiddatu, tumbuloni,
intumbitu (G) sconsigliare vt.
[to
advise, déconseiller, desaconsejar, abraten]
isconsizare (L), iscussizare (N), scunsillai (C), ischunsiglià (S),
scunsiddà (G) sconsigliato pp.
agg. [advised,
déconseillé, desaconsejado, unäberlegt]
isconsizadu (L), iscussizau (N), scunsillau (C), ischunsigliaddu (S),
scunsiddatu (G) sconsolante p.
pres. agg. mf. [discouraging,
désolant, desconsolante, betrüblich]
isconsoladore, disconsoladore, disaminadore (L), iscussoladore (N),
discunsoladori, disalentadori, scoradori (C), ischunsuranti,
dischunsuranti (S), scunsulanti, scunfultanti (G) sconsolare vt.
[to
discourage, désoler, desconsolar, betrüben]
isconsolare, disconsolare (sp.
desconsolar), disanimare (L), discunnortare, iscunsolare, iscussolare,
iscorazire (N), scunsolai, sconsolai, isconsolai, disconsolai, discunsolai,
disalentai (sp. desalentar), scorai (C), ischunsurà, dischunsurà (S), scunsulà,
iscunsulà, scunfultà (G) sconsolato pp.
agg. [disconsolate,
désolé, desconsolado, betrübt]
isconsoladu, disconsoladu, disanimadu, isconnortadu (L), iscossolau,
iscussolau, iscoraziu, dischitzau (N), scunsolau, discunsolau, disalentau,
scorau, disaccunortau (C), ischunsuraddu, dischunsuraddu (S), scunsulatu,
iscunsulatu, scunfultatu, anniccatu, sintinziatu (G) sconsolazione sf.
[disconsolateness,
désolation, desconsuelo, Betrübnis]
isconsolu m., disconsolu m. (cat.
desconsol) (LN), iscussolu m. (N), sconsolu m.,
isconsolu m., disconsolu
m. (C), schunsurazioni, ischunsoru m., dischunsoru m. (S),
scunsolu m., scunfoltu m.
(G) scontare vt.
[to
discount, décompter, descontar, abrechnen]
iscontare, ischittire, chittire, isculpire, issaltzire (L), iscontare (N),
scontai, iscontai, scomputai (C) ischuntà,
ischittì, chittì (S), scuntà, sfalcà, dettraì (G) // Peccadu de babbu
nde l’isculpit su fizu (prov.-L) “Peccato
del padre lo sconta il figlio”; A dugna carrasciali/ una carésima
pronta/ undi si paca e si sconta (prov.-G) “Ad
ogni carnevale/ una quaresima pronta/ dove si paga e si sconta” scontato pp.
agg. [discounted,
décompté, descontado, abgerechnet]
iscontadu, ischittidu, chittidu, isculpidu (L), iscontau (N), scontau (C),
ischuntaddu, ischittiddu, chittiddu (S), scuntatu, sfalcatu, dettrautu (G) scontentare vt.
[to
displease, mécontenter, descontentar, unzufrieden machen]
iscuntentare, discuntentare (sp.
descontentar) (LN), scuntentai, discuntentai (C), ischuntintà,
dischuntintà (S), scuntintà, discuntintà (G) scontentato pp.
agg. [displeased,
mécontenté, descontentado, unzufrieden]
iscuntentadu, discuntentadu (L), iscuntentau, discuntentau (N), scuntentau,
discuntentau (C), ischuntintaddu, dischuntintaddu (S), scuntintatu,
discuntintatu (G) scontentezza sf.
[discontent,
mécontentement, descontentamiento, Unzufriedenheit]
iscuntentesa, discuntentesa, chivìglia (L), iscuntentesa, discuntentesa
(N), scuntentesa, scuntentu m.,
disaggradu m., discuntentesa (C), ischuntentèzia, dischuntentèzia
(S), scuntentu m., discuntentu m.,
scuntintesa, discuntintesa (G) scontento agg.
[discontent,
mécontent, descontento, unzufrieden]
impudosu, murritortu, palimazadu (L), iscuntentu, discuntentu (LN),
ammalimorau (N), scuntentu, discuntentu, iscontau (C), ischuntentu,
dischuntentu (S), scuntentu, discuntentu, ritolchju (G) sconto sm.
[discount,
escompte, descuento, Abzug]
ischittimentu (L), iscontu (LN), scontu, scómputu (C) ischontu, dischontu
(S), scontu, sfalcatura f. (G) scontrare, -arsi vt.
vi. rifl. [to
meet, *heurter, encontrar, stossen auf]
iscùdere, attappare, tambare, atzuppare (probm. it. zombare) (L), iscontrare, iscùdere, attappare, tambare
(N), attumbai, tumbai, stumbai, scontriai, iscontriai, scontoibai (C),
ischuntrà, attappassi (S), attumbà, attambà, tuppà, azzuppà, piddà
di pettu (G) scontrino sm.
[ticket,
ticket, talón, Schein]
iscontrinu (LN), scontrinu (C), ischuntrinu, schuntrinu (S), scuntrinu (G) scontro sm.
[encounter,
*heurt, encuentro, Zusammenstoss]
attappada f., attumbadura f.,
catzàtzara f., tambada f.,
iscutta f. (L), iscontru,
attappada f., tambada f., tambadura f., imberta f.
(N), attumbu, attùmbidu, attùmbiru, pitzeddu, spuntinada f., stumbada
f. (C), ischontru, attappadda f.
(S), tambata f., attambata f.,
imbutata f., tuppata f., azzuppata f.,
affruntazioni f. (G) scontrosità, -àggine sf.
[bad
temper, caractère revêche, hurañía, Störrigkeit]
iscontrosidade, iscontriadùmine m.,iscontriadura, agratzùmine m., mentosighidade, rebestesa
(L), iscontrosidade, iscontriadura ( (N), arrevesciùmini m., arrebecciùmini m. (C), ischòntriu m., ischuntriumu m. (S),
scuntruzzumu m., scuntrizza (G) scontroso agg.
[bad-tempered,
revêche, huraño, störrisch]
iscontrosu, iscontriosu, iscontriadu, mentósigu, tzirriosu, iscadreddadu,
iscunfusu, rebuttante, rebestu, ribestu (it.
ant. rubesto), buzèfaru, ischitzera, pusineddu, rebeccu, rebuccu (L),
iscontrosu, iscontriau, trémpinu, mentósicu, sùbidu, cravosu, crovosu,
ascrosu, abbettiosu, arrebeccu, rebécchinu, rebeccu, butterigosu, ippiàchitu,
tzisiosu (N), arrevésciu, arrebeccu, rebeccu (cat.
rebec), sirboni (fig.), iscontriau
(C), ischuntrosu, ischuntriosu, schuntrosu (S), scuntrizzu, ribestu,
scuntreddu, di mala salia, mutriconu,
mutrugnonu, mutrugnu (Lm), petratolta
(G) // a sirboninu (N) “scontrosamente”; A s’ómini sirboni fémmina
arrenconada (prov.-C) “All’uomo
s. (conviene) una donna ritrosa” sconvenevole, -eniente agg.
mf. [unprofitable,
inconvenant, desconvenible, ungebührlich]
discumbeniente, indeghile (L), iscumbeniente (LN), iscunvenìvile (N),
scumbenienti (C), ischunvinienti, dischunvinienti (S), iscunvinienti, chi
no s’addeghi (G) sconvenientemente avv.
[unprofitably,
d’une manière inconvenante, inconveniblemente, unziemend]
a saccheddu (L), chene cumbenièntzia (LN), scumbenientementi (C),
ischunvinientementi (S), scunvinientementi (G) sconvenienza sf.
[unprofitableness,
inconvenance, inconveniencia, Ungebührlichkeit]
iscumbenèntzia, iscumbéniu m., bettu m.,
iscontzu m. (L), discumbenièntzia,
discunvenièntzia, iscumbenèntzia (N), scumbenièntzia (C), ischunvinènzia,
dischunvinènzia (S), scunvinienza, scunviu m.
(G) sconvenire vi.
[to
be unprofitable, ne pas convenir, desconvenir, sich nicht schicken]
iscumbènnere, discumbènnere (LN), scumbenni, discumbenni (C), ischunvinì
(S), scunviné (G) sconvolgente p.
pres. agg. mf. [deranged,
bouleversant, inquietante, erschütternd]
iscussertadore, abbolottadore, abbolottosu (L), iscumbilliadore,
solobradore, supuzadore, boluzosu (N), sciumbulladori, treuladori,
sciusciadori (C), ischunserthadori, vulthuradori (S), tulbadori,
abbuluttadori (G) sconvolgere vt.
[to
upset, bouleverser, desordenar, erschüttern]
iscussertare (sp. desconcertar),
iscuntzertare, solovrare, abbolottare, abbulottare, arbulottare (sp. alborotar), abbolottanare, assoroppare, assoloccare, triulare (lat.
TRIBULARE), buliare (tosc.
bulegghio o crs. buliggià), abbolojare, pilisare, pilissare,
pilisciare, suguzare, sumbuzare (lat.
*SUBBULLIARE), attrobodd(i)are, isculiertare, suliertare, terremotare,
tramujulare, trimizare, iscunculliare, iscurculliare (cat.
escorcollar), trambulare, tzoroddare, atzoroddare, accioroddare,
incioroddare (probm. cat. sorollar),
troulare (lat. *TRAGULARE),
isbolottiare (s. lo stomaco)
(L), trubuscare, iscumbilliare, boliare, solobrare, abbolottare, supuzare,
aggolottare, borroscare, iscucuzonare, suluvertare, trepisare, tripisare,
trimpisare, trumbuscare (N), avvolottai, avvalottai (cat.
avalotar), abbolottai, attruppelliai (sp.
atropellar), sciusciai, affodogai, attroppigliai, imboliggiai,
sciambullai, sciumbullai, treulai, atzoroddai, trumbullai, strumbullai,
strumbulligai, surrullai, truppellai, scuntzertai, atturdiri, arruffai,
scioroddai (C), vulthurà, ribusthurà, abburuttà, ischunsarthà, burià
(S), svultulà, scumpunì, riultulà, straultà, abbuluttà, catabulià,
bulià, imbulià, ribulià, tulbà, scunvultulà (G) sconvolgimento sm.
[disorder,
bouleversement, desorden, Erschütterung]
iscussertu (sp. desconcierto), solovru, abbolottu, abbulottu (sp.
alboroto), abbulottadura f., tréulu, trìulu, triulonzu, tróulu,
mùrigu, disaccattu (sp. desacato), troboju, istrovoju, buluzu, abbolojada f.,
-adura f., forrojamentu , incioroddada f., -adura f., istrovógliu,
suliertu, sumbuzada f., -adura f., trambuliada f.,
-adura f., trambùliu,
tramujulada f., -adura f., bulione, suguzu (L), trubuscadura
f., iscumbìlliu, boliadura f.,
abbolottu, solobru, istruvùggiu, suluvertu (N), attruppélliu, attroppégliu
(sp. atropellar), truppellu,
avvolottamentu, avvolottu (cat.
avalot), stravullu, struvullu, strumbullara f., trumbullu,
arruffamentu, sciorôddiu (C) ischunserthu, vulthuramentu, buriamentu,
burioni (S), scunseltu, scunsaltu, buliatura f.,
buddeu, bullioni, ribùliu, irribùliu, abbulottu, riòltulu, svòltolu,
munduriessu (G) // trìulos de matta (L) “s.
dei visceri con i caratteristici rumori” sconvolto pp.
agg. [upset,
bouleversé, turbado, erschüttert]
iscussertadu, isculiertadu, solovradu, abbolottadu, assoroppadu,
assoloccadu, triuladu, buliadu, abbolojadu, pilisadu, suguzadu, sumbuzadu,
iscurculliadu, trambuladu, atzoroddadu, trouladu, tramujuladu (L),
trubuscau, iscumbilliau, boliau, solobrau, abbolottau, supuzau, tripisau,
borroscau (N), abbolottau, avvolottau, attruppelliau, sciumbullau, treulau,
atzoroddau, atzaroddau, scioroddau, sciusciau, scuntzertau, sprixuriau,
stramoriau, arruffau (C), vulthuraddu, abburuttaddu, ribusthuraddu,
buriaddu, ischunsarthaddu, ischunserthu (S), svultutaltu, riultulatu,
ribuliatu, buliatu, catrabuliatu, catabuliatu, spapuriatu, abbuluttatu,
scunvultulatu, riessu, tulbatu, scontraffattu, spiriddaddu (Cs) (G) scopa/1 sf.
[broom,
balai, escoba, Besen]
iscoba (lat. SCOPA), iscóbulu m.
(L), iscopa, iscova, iscoba, iscróvolu m., iscôbulu (N),
scova, iscova, iscóvua (C), ischobba, ischóbburu m.
(S), scopa, scubbili m. (Cs), spazzosa (Lm) (G)
// iscobile m., iscobarile m.
(L), ischubbiri m. (S), scupili m. (G) “pianta
i cui rami si prestano per essere usati per nettare il forno”;
iscobarzola (L), iscopa de arjola, fruttuosa (N), scobedda, scovitta,
scovatzu m., scovixedda, vruttuosa
(C ), inciarinaddòggia (S) “s.
di vimini usata nelle aie; s. rustica”; giariadorza (L) “s.
usata per nettare il grano ammassato nell’aia”; iscoba de àghina
(L), iscopa de àchina (N), iscova de sramentu (C), ischabàzzura (S),
iscabàcciula, iscapàcciula (G)“raspo
dell’uva”; iscobulada (LN)“colpo di s.”; iscobulaju m.
(L), scovàiu m. (C) “facitore di s.”; iscopitta de
su pane (N), scupitta (G) “scopetta per mondare il forno”; iscopa
de forru (N), scova de forru (C) “spazzaforno, fruciandolo”; iscoparzu m. (N) “s.
a fiori rosa (Erica terminalis)”; mastru de iscopas m. (N),
scoveri m. (C) “chi
vende o fa le s.; sp. escobero”; scova de domu, de tziminera, de
arrosu (C) “s. di casa, per il
caminetto, di paglia di riso”; ciàccaru m.,
scupinu m. (G) “radice di erica”;
Scopa noa munda meddu (prov.-G) “La
s. nuova spazza meglio” scopa/2 sf.
bot. (Erica scoparia) [broom,
bruyère, brezo, Besenkraut]
tùvara, tùvara fémina, iddostre m.
(L), ghiddostre m.,
biddostre m., iddostro m., iddostra
(N), tùvara, tùvera, tùfera, tùvura, tùvara ‘era, ùvora, ùvura,
salina (C), tùvara, casthannanzu m.
(S), scopa màsciu (G) // scovitzi m.,
scova burda, scovedu m., salina
mascu, mamma scova (C) “s. a fiori
rosa; Erica terminalis” scopa da ciocco sf.
bot. (Erica arborea) [broom,
bruyère, algarabía, Besenkraut]
castannarzu m., castannàrgiu m.,
castannarza, castennarzu m.,
canteltarzu m., candelarzu m. (L),
castannarju m., castagnarza,
castan(n)àgliu m., castan(n)arzu m., chiddostra, chiddostru
m., ghiddostre m., iddostro m. (probm. prerom.),
framminu m., fràmmiu m.
(N), tùvara mascu, tùvara ‘era, salina fémina, frungia,
fràmmiu m. (C),
casthannanzu mannu m. (S), scopa
màsciu (G) scopare
vt.
[to
sweep, balayer, escobar, kehren]
mundare (lat. MUNDARE) (L),
mundare, munnare iscopare, iscopulare (N), mundai, scovai (it.
ant. scovare) (C), mundà, ischubbà, ischubburà (S), mundà, scupà
iscupulà, spazzà (Lm)
(G) // mundulare (L), mundurà (S), mundulà (G) “s.
il forno dopo averlo riscaldato”; mundulai (C) “s.
dal muro le ragnatele” scopata
sf.
[sweep,
coup de balai, escobazo, Kehren]
mundada, iscobulada (LN), iscopulada (N), mundada, scovada (C), mundadda,
ischubburadda, ramazzadda (S), mundata, scupata (G) scopatura
sf.
[sweeping,
balayage, escobada, Kehren]
mundadura, mundia (L), mundadura (N), mundadura, scovadura, scovamentu m.
(C), mondaddura (S), mundatura, scupatura (G) scoperchiamento
sm.
[uncovering,
découverture, destapadura, Abdeckung]
iscoberimentu, iscovaccamentu, iscoperciamentu (L), iscopercadura f.,
iscuprecada f., iscuprecu (N), scoveccamentu, scobercamentu,
scoberimentu, scoberidura f.
(C), ischuvaccamentu, isthappamentu (S), scupalchjamentu, scupalchjatura f.,
scarragghjamentu (G) scoperchiare vt.
[to
uncover, découvrir, destapar, abdecken]
iscovaccare, iscavaccare, iscobèrrere (lat.
COOPERIRE), iscoberciare, istavaccare,
istevaccare, istoveccare, istovoccare (L), iscopercare, iscopertare,
iscropecare, iscoprecare, iscuprecare, iscuvèrrere (N), iscoveccai,
scoveccai, scobercai, scoberri, scrobeccai (C), ischuvaccà, isthappà
(S), scupalchjà, scarragghjà (G) // A grattà la muca si scupàlchja la
bua (prov.-G) “A grattare la crosta si scoperchia la ferita” scoperchiato pp.
agg. [uncovered,
découvert, destapado, abgedeckt]
iscobertu, iscovaccadu, iscavaccadu,
iscoberciadu, istoveccadu (L), iscopertau, iscuprecau, iscopercau (N),
scoveccau, iscoveccau, scobercau, scobertu (C), ischuvaccaddu, isthappaddu
(S), scupalchjatu, scarragghjatu (G) scoperta sf.
[discovery,
découverte, descubrimiento, Entdeckung]
iscoberta (L), iscoperta, iscuverta (N), iscoberta, scoberta, scrobetta
(C), iscubertha (S), scupalta (G) scopertamente avv.
[openly,
à découvert, descubiertamente, offen]
iscobertamente, in abbertu, in cara a tottu, a subraera (L), a craru, a
s’ocredda, a s’iscrarada, a bista de tottu (N), a sa scoberta,
craramenti (C), ischuberthamenti, in fàccia a
tutti (S), scupaltamenti, a palesu (G) scoperto pp.
agg. [uncovered,
découvert, descubierto, abgedeckt]
iscobertu, isbrocciadu, iscovaccadu, iscoberciadu, iscobiadu, iscuguzadu
(L), iscopertu, iscutzicau, iscarrarjau, ischintu, iscucuzau (N), scobertu,
iscobertu, ispannau, stuppau, scoviau, sbrocciau, sborciau (C),
ischuberthu, ischuvaccaddu, isthappaddu, ischubiaddu, ischumpannaddu (S),
scupaltu, scupaltatu, scarragghjatu, scupiatu, spaddatu, spaddaddu (Cs) ,sbuttivangatu (G) // illionzadu, a s’iscabiddada
(L), a conca ischinta (N) “a capo
s.”; bessire a campu (L) “uscire
allo s.” scopeto sm.
[heath,
brande, brezal, Heidekrautgebüsch]
castannarzu, tuvararzu, iscobarzu (L), castannarjarju (N), castangiàrgiu,
tuvararxu, scovedu (C), casthannàggiu, loggu di tùvara (S), scupetu,
iscupetu, scupagghju (G) scopettoni sm.
pl. [side-whiskers,
favoris, patillas, Backenbart]
basettones (L), basettones, basettonas f.
pl. (N), bigottonis (sp.
bigotes) (C), baibisi, basettoni, faccetti f.
pl. (S), basettoni (G) scopiazzare vt.
[to
copy badly, copier stupidement, copiar malamente, abschmieren]
iscopiatzare, copiare (LN), copiai (C), ischupiazzà, cupià (S),
scuppiazzà, cuppià (G) scopiazzato pp.
agg. [badly
copied, copié stupidement, copiado malamente, abgeschmiert]
iscopiatzadu, copiadu (L), iscopiatzau, copiau (N), copiau (N),
ischupiazzaddu, cupiaddu (S), scuppiazzatu, cuppiatu (G) scopiazzatore sm.
[bad
copppier, copiste, copista, Abschmierer]
iscopiatzadore, copiadore (LN), copiadori (C), ischupiazzadori, cupiadori
(S), scuppiazzadori, cuppiadori (G) scopiazzatura sf.
[bad
copying, transcription stupide, copia, schlechtes Abschreiben]
iscopiatzadura, copiadura (LN), copiadura (C), ischupiazzaddura,
cupiaddura (S), scuppiazzatura, cuppiatura (G) scopino sm.
(spazzino) [street-sweeper,
balayette, barrendero, Strassenkehrer]
mundadore, barramaju (L), mundadore, iscopedda f., iscopinu (N),
scovadori, scoveri (sp. escobero),
aligheri (C), mundadori, mondacarreri (S), algàiu, scupinu, mundadori (G) scopo sm.
[aim,
but, mira, Zweck]
iscopu, aiteu, proite, cajone f.,
imperò, attinnu (L), iscopu (N), tarea f.
(sp. tarea), tenta f., imperò,
intzimia f. (C), ischopu, mutibu
(S), scopu, agghjettu, miramentu (G) scopola sf.
vds. scoppola
scopone sm.
(gioco delle carte) [scopa,
scopone, malilla, Kartenspiel]
iscobone (L), iscopone (N), scoponi, scovarroni (C), ischoboni (S),
scuponi (G) scoppiare vi.
vt. [to
burst, éclater, estallar, bersten]
iscoppiare, iscioppare (it. ant.
schioppare), crebare (lat. CREPARE),
tzoccare, tzaccare, tzaccarrare, tzacchidare, arrebentare, rebentare (sp.
reventar), istrippare, istoppare, isgiarrare, isgiarrettare,
isbumbardare, iscoppire, isercare, istrimpanare (L), iscoppiare,
iscroppare, issoppare, istelesare, iscassettare, tzancarrare, arrebentare,
tracchidare, istisiddare, istoppeddare (N), scoppiai, iscoppiai, scioppai,
sciogai, iscuffiri, scuppiri, iscuppiri, cerbai, screbai, tzaccai,
itzaccai, tzaccarrai, tzarraccai, sparigai, scuartarai, arrebentai,
rebentai, strippai, scocchidai, tzoccai, tzeccai, tzaccai (C), ischoppià,
isciuppà, iscioppà, cribbà, ippaggià (S), iscuppià, sciuppà, isciuppà,
stipità (G) // creba-creba (L), crepa-crepa (N) “essere sul punto di
s.”; istimpanzare (L) “s.
per il troppo cibo ingerito”; Ca magna troppu prima o poi scioppa (prov.-G)
“Chi mangia troppo prima o poi scoppia”; iscoppire (N) “s.
del pane per eccesso di lievitazione”; scoppiato pp. agg. [exploded, éclaté, estallado, geborsten] iscoppiadu, iscioppadu, crebadu, tzoccadu, tzaccadu, tzaccarradu, tzacchidadu, arrebentadu, rebentadu, istrippadu, isgiarradu, isgiarrettadu, istoppadu, istrimpanadu, istimpanzadu (L), iscoppiau, iscroppau, iscassettau, tzancarrau, arrebentau, tracchidau, istisiddau, irtzoppeddau (N), scoppiau, iscoppiau, scioppau, sciogau, scuppiu, cerbau, tzaccau, tzaccarrau, sparigau, scuartarau, arrebentau, rebentau, strippau (C), ischoppiaddu, isciuppaddu, iscioppaddu, cribbaddu, ippaggiaddu (S), iscuppiatu, sciuppatu, isciuppatu, sciuppaddu (Cs), stipitatu (G) scoppiettante p.
pres. agg. mf. [crackling,
crépitant, crepitante, knisternd]
tzacchiddadittu, traccheddadittu, traccheddosu, tzaccarinu, tzaccarrosu,
tzoccheddosu (L), tzoccadittu, traccheddadore, traccheddaittu,
troccheddaittu (N), tzaccarrosu, tràcchidi-tràcchidi (C), zacchiddenti,
zacchiddosu, zacchiddadori (S), ciocchittadori (G) scoppiettare vi.
[to
crackle, crépiter, chisporrotear, knistern]
tzoccheddare, tzoccare, traccheddare, attraccheddare, istocchidare,
iscuppettare (L), tzoccare, traccheddare, tracchidare, ischintiriddare,
iscoettare, iscroppidare, istocchidare (N), tzaccarrai, tzaccai, scoccai,
scocchidai, scocchittai, stocchidai (C), zacchiddà, zucchiddà (S),
ciocchittà, ciucchittà (G) // ischibbusada (L)”scoppiettata”
; Sa linna frisca in su fogu tzaccat (prov.-L) “La
legna fresca nel fuoco scoppietta” scoppiettio sm.
[crackling,
crépitation, chisporroteo, Geknister]
tzacchiddadura f.,
traccheddadura f., istócchidu,
intronnu, traccheddada f., tracchéddidu, tracchittada f.,
tzaccarrada f., tzaccarradura f., tzoccaria f. (L), tràcchida f., traccheddadura f.,
traccheddu, iscóppidu, istocchidada f. (N), tzaccarru, tzaccarrada
f., tzaccarradura f., tzaccarramentu,
tzarraccu, scócchidu, stócchidu (C), zacchiddadda f., zacchiddaddura f.,
zucchiddadda f. (S), ciòcchita f.,
ciàcchita f. (G) scoppietto sm.
(arma da fuoco) [little
burst, petit éclatement, estallido, Büchse]
iscuppetta f. (cat. sp. escopeta),
iscuppette (L), fusile (N), scuppetta f.
(C), ischuppetta f. (S),
scuppetta f. (G) scoppio sm.
[burst,
éclatement, estallido, Platzen]
iscóppiu, tzoccu, tzócchidu, tzócchida f., tzàcchidu, tzàcchida
f., istoppada f., -adura f.,
istràcchidu, tzaccarrada f., -adura f., tzacchiddada f.,
tzoccadura f., tzaccadura f.,
tumbada f., isdobbiada f.,
isborroccada f., -adura f., isborroccu,
pretta f. (L), iscóppiu, ciaccu,
chepru, istócchidu, tàcchida f., tzaccu, tzoccu, tràcchida f. (N), scóppiu, tzàcchidu, tzaccarru, tzaccarrada f.,
tzaccàrridu, arretronu, scócchidu, arretumbu, arrembombu, arrembumbu
rebentadura f. (C), ischóppiu, zoccu (S), iscóppiu, scioppu,
sciuppata f., cioccu,
alchiminata f. (G) //
istumbonada f. (L) “s.
di fucile di grosso calibro”; una pretta de tùsciu, de piantu (L) “uno
s. di tosse, di pianto” scoppola sf.
(scapaccione) [rabbit-punch,
taloche, pescozón, Kopfnuss]
iscùppula, iscuppulada, iscuppuladura, iscuppulamentu m., iscattulada,
istutturrada, iscapitzada (L), iscóppula, iscuccada, irgattilada, isséddidu
m. (N), stidingiada, spistiddada, tzugada, iscuccheddadura (C), ischóppura,
isthutturradda, ibbiossa, pappamuccu m. (S), scùppula, scattulata, scattuloni m., scapizzoni m.,
scantigghjoni m. (G) scoprimento sm.
[discovering,
découverte, descubrimiento, Enthüllung]
iscoberimentu (L), iscuzicadura f.,
iscoperta f. (N), scoberimentu, stuppamentu, scoviu (C), ischubrimentu,
ischuvaccamentu, isthappamentu (S), scuprimentu, scupiamentu,
scarragghjamentu (G) scoprire vt.
[to
discover, découvrir, descubrir, abdecken]
iscobèrrere, iscobiare (sp. escobiar), abbentare, annodittare (lat. ANNOTARE), isbrocciare (s.
il petto; sp. ant. desbrochar), iscugutzare, iscuguzare, isfianzare
(L), iscopèrrere, iscubèrrere, iscupérrere, iscuvèrrer,e iscucuzare,
iscarrarjare, iscuzicare (N), scoberri, iscoberri, stuppai, scoviai,
scolliri, sculliri, sbrocciai, sborciai, scarrexai, scavannai, irbusciai,
sprittai (s. il collo, il seno; cat.
ant. espitrat) (C), ischubrì, ischuvaccà, isthappà, ischubià,
ischumpannà (S), scuprì, scupià, spaddà, ispaddà, avvintà,
scarragghjà, scupaltà, scindicà (Lm) (G) // Cun
su tempus s’iscòbiat tottu (prov.-L) “Col
tempo si scopre ogni cosa”; Santa Rughe cucuzat e iscucuzat (prov.-N)
“Santa Croce copre e scopre” scopritore sm.
[discoverer,
découvreur, descubridor, Entdecker]
iscoberidore, iscobiadore, iscobiante (L), iscoperidore, iscucuzadore,
iscuzicadore (N), scoberidori, iscoberidori, iscoperridore, scoviadori,
sproradori, abbiseri (C), ischubridori (S), scupridori, scupiadori,
spaddadori (G) scoraggiamento sm.
[discouragement,
découragement, desaliento, Entmutigung]
iscoramentu, isporu (probm. lat. PAVORE), disisperu (cat.
desesper), dirrenu, abbaddérigu, disàminu, isarcada f.,
isarcadura f., isarcu, isporada f., isporamentu (L), isporu,
isporósile, disisperu, disànimu (N), scoramentu, disisperu (C),
ischuraggiamentu, ischoramentu, affabamentu, disiperu (S), disàminu (sp.
desanimo), disisperu (G) scoraggiante p.
pres. agg. mf. [discouraging,
décourageant, desalentador, entmutigend]
iscoradore, isporadore (L), isporadore, isanimadore (N), scoradori,
disalentadori (C), ischuraggianti, ischuraggiadori (S), scuragghjanti,
disaminadori (G) scoraggiare vt.
[to
discourage, décourager, desalentar, entmutigen]
iscoraggire, iscorare, isporare, disisperare (sp.
desesperar), disaminare, disanimare (sp.
desanimar), dirrenare (it. ant.
direnare), abbadderigare, apprensionare, isarcare (L), iscorazare,
iscrèdere, isporare, isanimare, disisperare (N), scorai, scoraggiri,
disalentai (sp. desalentar) (C), ischuraggià, affabassi (S), scuragghjassi,
disaminassi, disanimassi (G) // disaminadittu, -ajolu (L) “detto di
chi si scoraggia facilmente”; Ma non m’iscredo:/ so inoche,
isettande! (N - F. Satta) “Ma non
mi scoraggio:/ sono qui, che aspetto!” scoraggiato pp.
agg. [discoraged,
découragé, desalentado, entmutigt]
iscoraggidu, iscoradu, isporadu, disisperadu, disaminadu, disanimadu,
dirrenadu, apprensionadu, isarcadu (L), iscorazadu, iscréttiu, isporau,
isanimau, disisperau (N), scorau, disalentau (sp.
desalentado) (C), ischuraggiaddu, affabaddu (S), scuragghjatu,
disaminatu, disanimatu (G) scoramento sm.
[discouragement,
découragement, abatimiento, Bedrücktheit]
iscoradura f., iscoraggida f., iscoraggimentu, iscorimentu
(L), iscoramentu, isporu (probm.
lat. PAVORE), disisperu (cat.
desesper) (LN), iscoradura
f. (N), scoradura f., scoramentu (C), ischoramentu,
avvirimentu (S), scóriu, disàminu, disànimu (sp.
desanimo) (G) scorare vt.
[to
discourage, décourager, descorazonar, entmutigen]
iscorare, iscorire, isporare (LN), scorai, disalentai (sp.
desalentar) (C), ischorà, ischuraggià (S), scuragghjà, disaminà,
disanimà (sp. desanimar) (G) scorato pp.
agg. [discouraged,
découragé, descorazonado, entmutigt]
iscoradu, iscoridu, isporadu, disanimadu, disaminadu (L), iscorau,
iscoratu, isporau, isanimau (N), scorau, disalentau (sp.
desalentado) (C), ischoraddu, ischuraggiaddu (S), scuragghjatu,
disaminatu, disanimatu (G) scorbacchiare vt.
(canzonare, deridere [to
mock, railler, befar, auslachen]
beffare (it. beffa), imbeffare,
buffonare, inzestrare (tosc. gestro),
ciascare (sp. chasquear),
moffare (cat. sp. mofa),
agghejare (L), beffare, agguttiperare, tzascare, tzaschidare, moffare,
abbrigonzire, iscronniare, iscorramatzinare, isconzolare (N), strocci (lat.
*TORCERE x TORQUERE), stroccillai, bottai (it. botta), brullai, arreulai (probm.
lat. REGULARE), imbovai (sp.
embobar), cantzonai (C), biffà, imbiffà, iffuttì, dà attaccu,
irridì (S), biffà, straà, buffunà, ciunfrà, afficcà (G) scorbellato agg.
[mocked,
berné, mofado, verspottet]
imbeffadu, moffadu, coglionadu (L), picau in ziru, beffau, moffau (N),
brullau, collunau, imbovau, cantzonau (C), biffaddu, imbiffaddu, pigliaddu
in giru (S), biffatu, straatu, buffunatu (G) scorbutico agg.
[scorbutic,
scorbutique, escorbútico, skorbutisch]
lunàticu, corrinosu, solàsticu, birbétigu, iscontriadu (L), birbéticu,
lunàdicu, astrólicu, mentósicu, ippiàchitu (N), arrevésciu, arestosu,
arrebeccu, bestiatzu (C),
isthrabaganti, ischuntriaddu, appròsitu, ischuntrosu (S), allunatu, lunàtticu,
strùmpitu, spizzeccu (G) scorbuto sm.
med. [scurvy,
scorbut, escorbuto, Skorbut]
male sas zinzias, fogu mudu (L), iscórbutu (N), scórbutu (C), mari di li
giagnibi (S), mali di li ugnii (G) scorciamento sm.
[shortening,
raccourcissement, acortamiento, Verkürzung]
incurtziamentu, accurtziamentu (L), incurtziadura f.,
accurtziadura f., incurtziadorju
(N), incurtzadura f.,
accurtzadura f., cincinadura f., circinadura f. (C),
incurthamentu, incurthaddura f. (S),
accultamentu, cilcinamentu (G) scorciare vt.
[to
shorten, raccourcir, acortar, kürzen]
incurtziare, accurtziare (LN), incurtzai, accurtzai, cincinai, circinai
(C), incurthà (S), accultà, cilcinà (G) scorciatoia sf.
[short
cut, traverse, atajo, Abkürzung]
truncadura, rugadura, incurtziadorzu m.,
iscorciatóriu m. (L), incurtziadorju m.,
incurtziatorju m., incurtzatólgiu m.,
iscurtzadorja, iscurtzatólgiu m., iscurtzadólgiu m.,
incurdiadórgiu m., mascadorju m.,
orrucradorzu m., orrucru m., rucrada, rucradorju
m., rucratorju m (N),
curtzadroxu m., incurtzadroxu m.,
stressiada, stressiara, tressàrgia, struncadura, mori m.
(C), caminu corthu m.,
utturinu m., camineddu m., truncaddòggia (S), truncatura (G) // leare a truncadura (L),
arrugai, truessai, struncai (C), andà a truncatura (G) “prendere una s.”; scorcio sm.
[foreshortening,
raccourci, escorzo, Zeitspanne]
trettu, drettu (cat. tret) (L),
trettu, brattu, sobradura f. (N),
trettu, cìncinu, cìrcinu (C), trattu, pezzu, drettu (S), trettu, ghjettu
(G) scordamento sm.
[dissonance,
discordance, desafinación, Verstimmung]
iscordadura f.; isméntigu (L), iscordadura f.;
irménticu (N), scordadura f.;
scarescimentu (C), ischurdhaddura f.;
immintiggànzia f. (S),
sculdatura f.; smìnticu (G) scordare/1 vt.
(dimenticare) [to
forget, oublier, olvidar, vergessen]
ismentigare, olvidare (sp. olvidar)
(L), irmenticare, iscadèssere, iscarèssere (sp.
ant. escaecer) (N), orvidai, scaresci (probm.
lat. *EXCADERE) (C), immintiggà (S), olvidà, scurdà (Lm), smintiggà
(Cs), sminticà (G) scordare/2 vt.
mus. [to
untune, désaccorder, desacordar, verstimmen]
iscordare (LN), scordai (C), ischurdhà (S), sculdà, disculdà (G) scordato/1 pp.
agg. [forgotten,
oublié, olvidado, vergessen]
ismentigadu, olvidadu (L), irmenticau, iscadéssiu, iscaréssiu (N),
orvidau, scarésciu (C), immintiggaddu (S), olvidatu, sminticatu, smintiggaddu
(Cs) (G) // Mortu oi,
scarésciu crasi (C) “Morto oggi,
domani s.” scordato/2 pp.
agg. [out
of tune, désaccordé, desacordado, verstimmt]
iscordadu (L), iscordau (N), scordau (C), ischurdhaddu (S), sculdatu,
disculdatu (G) scordellinare vt.
[to
untune, désaccorder, desacordar, verstimmen]
iscordijolare, iscordiolare (L), iscordiolare, iscorduleddare (N), scordai
(C), ischurdhaiorà (S), sculdiulà (G) scordio sm.
bot. (Teucrium scordium) [Teucrium,
scordium, escordio, Gamander]
iscórdiu (sp. escordio) (L),
iscórdiu, urma f., cruma f., istoccapadeddas (N), scórdiu (C), èiba aglina f.
(S), àciu arestu (G) scordone agg.
[forgetful,
oublieux, descuidado, uneingedenk]
ismentigadittu (L), irmenticosu (N), scarésciu (C), immintiggaddittu (S),
sminticadori, olvidadori (G) scoreggia sf.
[fart,
pet, pedo, Furz]
tròddia, tróddiu m. (lat. TRULLUS),
isbùvulu m., isbuvonada (s.
fragorosa), truveddada, bentos malos m.
pl., isboccinada, isbusinada, isbusonada, businada (L), tròddia, tróddiu
m., buffiettu m. (s. sorda;
cat. bufa), trozu m.
(N), tróddiu m., trùddiu
m., bruffulettu m., lòffia
(it. loffia, loffa), pidu m.,
pidu de mòngia m.,
piru m. (C), tróddiu m.
(S), tròddiu m., bìsginu m., pùffiu m. (G) //
secretu che tròddia (N) “detto di
chi non sa tenere i segreti”; Chie mannicat basolu est sicuru su tróddiu
(prov.-N) “Chi mangia fagioli è
certo che scoreggerà” scoreggiare vi.
[to
fart, péter, peer, furzen]
troddiare, istroddiatzare, isbuvonare, isboccinare, isbuscinare,
isbusonare, isbusinare, iscorriatzare, istrumbonare, pusinare (L),
troddiare, pidare (lat. *PEDITARE),
businare, irbusinare, trozare (N), troddiai, truddiai, pirai, pidai,
abbombiai, bombiai, istroddiatzai, lascai, fai una marialuisa (C), truddià,
isthruddiazzà (S), truddià, struddiazzà (G) // Culu chi non tròddiat méigu
bi lompet (prov.-L) “Sedere che
non scoreggia, medico che sopraggiunge”; No insignà l’àinu a
truddià (prov.-S) “Non insegnare
all’asino come si scoreggia” scoreggiata sf.
[farting,
petée, pedorrera, Furzung]
troddiada, istroddiatzada, iscorriatzada, pusinada, -dura, troveddada,
truveddada (L), troddiada, irbusinata (N), troddiada, truddiada, pirada,
pidada (C), troddiadda, isthruddiazzadda (S), truddiata, struddiazzata (G) scoreggiatore sm.
[farter,
peteur, pedorrero, Furzer]
troddione, troddianculu, istroddiatzadore (L), troddiadore, troddionatzu
(N), troddiadori, truddiadori, troddioni (C), troddioni, troddiadori,
isthruddiazzadori (S), troddioni, truddiadori, struddiazzadori (G) //
Caddu troddiadore caddu sanu (prov.-L) “Cavallo
s. cavallo sano” scorfano sm.
itt. (Scorpena porcus) [sea-scorpion,
scorpène, escorpina, Drachenkopf]
iscùrpina f. (L), iscórfanu,
iscrópula f. (cat. escòrpora) (N),
scórfula f., scrópula f.,
scórpula f., scrapponi, scrappoi, capponi de mari (C), ischòifanu, schùippina
f., ischùippina f. (S),
scùlpina f., iscùlpina f.,
scùrpina f. (Lm), scùrfanu
(Lm) (G) // scurfanettu
(Lm) (G) “s. bruno (Scorpaena ustulata)”, “s.
maggiore (Scorpaena scrofa)” scorgere vt.
[to
discern, apercevoir, entrever, erblicken]
sebestare, sebertare, sebeltare, assebertare, assebestare, iscampiare,
divisare (cat. sp. divisar), sagumare, illampiare, allampiare, ladiare,
annodittare (L), bìere (lat. VIDERE),
allampiare, allampinare, obrettare, semodare, sejare, crarizare, sepertare
(N), abbraballistai, abbrallistai, appubai (lat.
PUP(P)A), biri, nodiri (C),
vidé, assibisthà, annutà (S), sculgì, alluppà, aucchjà, scindacà,
sibbaltà, sibistà
(Cs) (G) // allutzada f. (L), allampinadura (N) “scorgimento”;
annotàbile (L) “che si riesce a s., a distinguere”; L’apo
iscampiadu in mesu de sa zente (L) “L’ho
scorto tra la folla” scoria sf.
[scoria,
scorie, escoria, Schlacke]
férrina (s. di ferro),
cagaferru m. (cat. cagaferro; sp.
cagafierro), merda de fraile, rudda, ischerda, telga (L), ferrìghine m.,
errina, bubusa (N), scadra (s. di
ferro), scherda (probm. sic.
scarda – DES II, 389), cagaferru m., merdeferru (C),
macciaferru m., merdhacciò, merdhaciogga, merdhafrairi (S), rudda,
rimingu m. (G) scornabecco sm.
bot. (Pistacia terebinthus) [terebinth,
térébinthe, terebinto, Terebinthe]
chessa de monte f., mudeju burdu
(L), chessa de monte f., chessa
bera f., accodro, còdora f., muntrechedda
f., mustrechedda f., mutrechedda f. (N), modditzi de
monti f., modditzi ‘era f.
(C), chessa di monti f. (SG) scornarsi vt.
vi. rifl. [to
break its horns, s’écorner, descornarse, sich die Hörner abbrechen]
iscorràresi, iscorrojàresi (L), s’iscorrare, s’iscronniare (N), si
scorrai, s’iscorrai (C), ischurrassi (S), scurrassi (G) // iscorradura f.
(L) “scornatura” scornato pp.
agg. [humiliated,
*honteux, descornado, mit abgestossenen Hörnern]
iscorradu, iscorrojadu, mùdulu (lat.
MUTILUS), corrimutzu (L), iscorrau, iscronniau, mùtulu (N), scorrau,
mùdulu, pabari, móciu, morcudu, murcudu (C), ischurraddu, codibassu,
ippaddimazaddu (S), scurratu, scurraddu
(Cs), mùtulu, mòciu,
còciu, ciocu, ciuncu, abbaddatu (G) scorneggiare vi.
[to
butt, corner, acornear, auf die Hörner nehmen]
incorrare, iscorracciare, tumbare, attumbare, istumbare (L), incorrare,
succorrare, tumbare (N), incorrai, accorrocciai, iscaviai (C), ischurrà,
incurrà (S), incurrà (G) scorno sm.
[shame,
*honte, afrenta, Schimpf]
iscàranu, iscàrenu, iscónniu, iscórniu, iscàrniu (cat. escarn; sp. escarnio), iscorrada f., iscorrojada f., discoronu, nappile, navra f.
(cat. nyafla - DES II, 160), affrenta f.
(sp. afrenta), affeu (sp. afear)
(L), iscrónniu, iscronnu, iscrou, tzascu (sp.
chasco), guttiperu, iscaranu, imbarbada f.
(N), scarnu, arréula f.,
affrenta f., strùnciu, bregùngia
f.,
vitupèria f. (C),
affrontu, affeu, beffa f.,
vaghogna f. (S), disdoru,
disvalgogna f., stridu, nappili
(G) scoronare vt.
[to
uncrown, découronner, descoronar, die Krone abbrechen]
iscoronare, iscomare (LN), scomai, spitzai, scuronai, scoromeddai (C),
ippuntà, ischuronà (S), svittà, scurunà (G) scorpacciare vi.
[to
satiate, s’empiffrer, darse un hartazgo, sich den Bauch vollschlagen]
abbentrare, attattare, abbuvuddare, abbuddare, isbuserigare, isbusercare,
isbuzare, istrunzare, istruntzonare, imporrare (sp.
emborrar) (L), abbrentare, abbrentosicare, tattare, attattamacare (N),
satzai, mangiuffai, sgalluppai, affittulai, intullai, scarasciai,
accamuffai (it. ant. accamuffare) (C), abbuvuddà, abbuddà, isthruvuccià,
ippanzà (S), intalpà, sazzà, ticchjà (G) scorpacciata sf.
[blow
out, empiffrerie, hartazgo, Fresserei]
attattada, attattina, matta, abbentrada, abbuvuddada, abbuddada,
isbuserigada, isbuzada, istruntzonada, imporrada (sp.
emborrada), bentrada, bentrinada, ingioddada, isgulu m., istravùcciu
m. (L), abbrentada, imbrentada, irbrentada, abbrentosicada,
abbrentosicheddada, abbrentósicu
m., abbrentu m., tattada, attattamacada, abbuzada, accupeddinada,
accupeddonzu m., istimpanzada, tzampa, pasta (N), satzada,
mangiuffada, sgalluppada, accamuffada (C), abbuvuddadda, abbuddadda,
isthruvucciadda, ippanzadda (S), panzata, spanzata, ticchjata, ticchjna,
intalpata, sazzata (G) // fàghersi una matta de figu, de petta (L) “farsi
una s. di fichi, di carne” scorpena sf.
itt. vds. scòrfano scorpione sm.
zool. (Scorpio europoeus) [scorpion,
scorpion, escorpión, Skorpion] iscuffione, iscorfione, iscoffione, iscreffione, iscraffione,
ischiffione, ischeffione, ischerfione, iscopone, iscurpione, iscroffione,
iscrappione (lat. SCORPIONE),
becca f., becca corruda f., tenatza f. (L), furchiddàdula f., furchiddàdula vùvula f.,
furchiddàdila f., orchiddàdile m., arranzolu vùvulu, bùbbula
f., cucurrabóina f., cucurravóina f.,
arpau, treppione (N), scorpioni,
iscorpioni, iscrap(p)oni, scrapponi, scrappioni, scrappoi, boccióminis,
arpau (lat. ARCUATUS, ARQUATUS) (C),
ischiffioni, mozzamanu (S), sculpioni, fòlbicia f., fòlvicia f. (G) //
scorpioni, segaddirus (C) “galatea
strigosa”; Punta de arza toccu de campana, punta de iscraffione
toccu de campanone (prov.-L) “Puntura
di tarantola rintocco di campane, puntura di s. rintocco di campanone” scorporare vt.
[to
disembody, désincorporer, desincorporar, absondern]
iscorporare (LN), scorporai (C), siparà (S), schirrià, disghjunghj’
(G) // si scorporai de ànimu (C), “perdersi
d’animo” scorporato pp.
agg. [dismembered,
désincorporé, desincorporado, abgesondert]
iscorporadu (L), iscorporau (N), scorporau (C), siparaddu (S), schirriatu,
disghjuntu (G) scorporo sm.
[dismembering,
désincorporation, separación, Absonderung]
iscórporu, iscorporamentu (LN), scorporamentu, scorporadura f. (C),
siparazioni f. (S), schirriatura f.,
schirriamentu, disghjunghjmentu (G) scorrazzare vi.
[to
run about, courir ça et là, corretear, umherlaufen]
iscurrizare, rundare, rujulare, cùrrere a calcunchinu (L), iscorratzare,
curruntonare, currillare, currellai, curruntonai, iscurrillare, rundare
(N), scorratzai, scampirrai, currillai, garronai (C), girà, arrundà, andà
bisgiura-bisgiura (S), scurrazzà, currazzà, currugghjulà, sbirrizzà
(Lm) (G) |