|
Èttore e Andròmaca
(Càntigu
VI – Ott. 70-90) A
domo sua pustis s'avviesit Èttore
coro forte a s'impressada; ma
sa muzere, addaghi b'arrivesit, non
be-i fidi, ca che fit tuccada
cun
fizu e un'isclava, assucconada, a
sa turre prus alta. S'aumbresit Tronu
de gherra in non los bider cue che
sole ch'est cuadu dae nue! Nêsit
tando cun su coro a toccheddu a
sas féminas suas:-Ch'est bessida a
inue Andròmaca dechida?
E
gittu prîte s'at su fizareddu? Coittade,
torràdemi faeddu, ca
b'at netzessidade chi los bida! A
pregare a su témpiu sun andados? O
a domo 'e connadas o connados?- E
in risposta sa pius antziana: -Frade
istimadu, accolla e ladina sa
veridade: Andròmaca galana a
pregare a Minerva ojiasulina no
est tuccada, pro tenner lontana dae
sa 'idda nostra ogni ruina, e
ne de visitare su disizu l'
'enzesit sos parentes cun su fizu. A
sa turre prus alta d'Ilione est
pigada cun su coro a boleu, ca
intesu at chi sos d'Agamennone bos
fini bisestrende tott'arreu! Finas
su fizu si ch'at gittu, oddeu, e
non cumprendo pro cale rejone, si
mezus -naro deo- fit bistadu ch'intro
de domo l'aeret lassadu!- Manc'aiat
cumpridu sa rellatta
ch'a
foras ch'istuppesit chen' 'istentu
s'Eroe
'e chentu chertos, in suffratta, sa
'idda attraessende che a bentu, o
a bértiga 'e lampu paris patta
cand'isfuettat
in notte 'e tramentu!
L'
'idesit dae Scea sa donosa
e
a s'incontra l'andesit pressosa! (A
Etìone Èttore l'aiat dimandada
sa fémina a isposa e
portada cun doda valorosa dae
Tebe Ipoplàcia, ue istaiat, a
Ilione che prenda dicciosa! In
cunsideru mannu la teniat, ca fit pobidda 'e valentia rara, 1 |
sàbia,
onesta, affriscionosa e cara! Unu
fizu aian minoreddu, Scamàndriu
che' su riu nomenadu, pil'arritzadu, bellu, oji-nieddu, ma
chi fit da' sa zente lumenadu Astianatte,
ch'in cussu faeddu cheret
narrer "segnore appoderadu", e
un'ura fit cussa 'e bonasorte d'esser
a mannu che su babbu forte!) Finas
s'antzilla, chi s'aiat gittu Andròmaca
dechida a cussu trettu pro
li leare in bratzos su puppittu, de
sa padrona bidinde s'apprettu, fatt'a
issa tucchesit cun affettu s'amore
cumprendende beneittu! Si
nd'allegresit s'Eroe e de gosu si
l'aundesit su coro astraosu! S'abbratzesin;
ma, lêndeli sa manu, li
nêsit sa pobidda:-Prenda 'e oro, non
t'istes dae nois a lontanu! Pro
su ddaddeddu nostru est chi t'imploro, su
sole bellu nostru 'e su manzanu e
pustis pro a mie! Custu coro toccheddende
mi nât chi s'andas cue a
domo 'iu non nde torras tue! Adducas
ti trattene, coro meu, ca
contr'a tie, chi ses su prus forte, s'at
a allurpire s'esércitu acheu bramosu
de ti dare mala morte! E
cale pro a nois peus sorte: órfanu
fizu tou, oddeu-oddeu, deo
viuda, istrinta in cadena, obbligada
a servire in domo anzena! Mezus
morta ch'a bider cussa die! Babbu
non nd'apo a ue recuire, ne
mama affriscionosa a mi retzire e
ne frades restados sun a mie! E
chie nos nde 'àrdiat? Chie,
chie? Tottu
pensesit a mi los bocchire Achille,
coro 'e ferru, in bidda mia, foras
de mama, morta in angustia! A
Etìone, chi si fit mustradu difendinde
sa 'idda valorosu, non
li lêsit Pelide oji-acutadu s'armadura
sa die, e, timizosu de
sa repicca 'e s'Olimpu sobradu, finas
sa tumba 'e s'ùltimu reposu li
fattesit deghile fraigare
e
de piantas altas inghiriare. 2 |
|
In
sa matessi antua, ohi dolore! galu
m' 'occhesit chena piedade sos
sette frades mios de valore, che
gerriles a s'intrada 'e s'istade! E
mama, da' reale autoridade, puru
connottu at su disonore che
teracca 'e servire in su palattu finas
a si pagare su riscattu! E
cand'a Tebe líera torresit su
patire 'e sa sorte isfidiada a
tales che l'aiat imbetzada, chi
pustis pagu sa vida li lêsit Diana,
pro la 'ider sulenada! Ahi
destinu su chi nos tocchesit! E
tue, Èttore caru, Èttore mannu, sola
mi lassas como in tant'affannu? Tue
ses pro a mie babbu e mama, frade
'onu ses tue, isposu, amigu! Tue
'e sa vida mia ses fiama, su
sole 'e fizu tou, ùnicu abbigu! Faghe
goi: s'esércitu lu giama e
lu reuni u'est su crabufigu, ca
dae ora est Argo in cussu giassu chirchende
de s'abberrer unu passu! Pro
tres bias tentadu at s'impresa in
cussu trettu e cun atza s'Acheu: cun
sos Aiaces e Idomeneu, cun
sos Atrides e, cun prus pretesa, issara
cun su fizu de Tideu! Cheret
ch'approntes cue sa difesa, ca
dên ischire sos 'nimigos puru ch'est
cue pius débile su muru!-
E
in risposta Ettòrre suspirende: -Lughe
'e sos ojos mios, prenda rara, cantu
m'affritzat su chi mi ses nênde! Ma pro cantu mi sias tue cara
3
|
e
su coro m'intenda sambenende pro
sa d'Astianatte dulche cara, non
potto, crê' a mie, recusare pro
Tròia su dovere de gherrare! Su
disonore timo prus de tottu de
chie che vigliaccu si cumportat e
in s'istòria su nomen chi portat lassat
pro malu iscrittu e connottu! Vittire
non lu cherzo s'abbolottu: solu
a bi pensare si mi 'ortat che
cane a ladru su coro, de glòria che sos Mannos bramosu e de vittòria!
Eppuru
ch'at a ruer Ilione su
coro m'est narende, ohi comente! e
cun Priàmu e sa troiana zente
sa
mama e-i sos frades, a muntone! Ma
sa peus pro me afflissione est
su pensare appenas solamente chi
che pottedas tue e fizu meu in
manos capitare 'e calchi acheu! A
boltas ti m'immàgino vivinde in
una 'idda d'Argo a malagana, che
teracca trattada o che fulana sutt'a
padrona laênde o tessinde o
carrende abba, andende e beninde, a
brocca in conca dae sa funtana! E
sa zente, bidéndeti in piantu, àrrerti,
ammustréndeti a ispantu: D'Èttore
troianu fit muzere,
de
s'eroe prus forte e atzuridu chi
mai in Tròia siat esistidu!- Tando
prus fùrriu su dispiaghere, cun
su disizu de su primu mere, su
coro t'at a render istasidu! Mezus
mortu ch'a bider cussa die! Mezus
mortu che a perder a tie!- 4
|